مومن ، فقير و گرفتار هستند و فاسق و فاجر در نعمت به سر مىبرند و كسى كه گناهى انجام مىدهد ، به سرعت مجازات نمىشود . اگر در اين جهان ، حساب و كتاب و تدبير دقيقى حاكم بود ، بايد همه چيز منظم و دقيق مىبود و به انسان نيكوكار نعمت مىرسيد و كافر و منكر ، از نعمت محروم مىشد و انسان قدرتمند ، مجالى براى زورگويى پيدا نمىكرد و گنهكار ، بايد به سرعت مجازات مىشد . در جواب چنين مىگوئيم : اگر اين‌گونه بود ، مقام نيكوكارى كه وجه امتياز انسان بر خلايق ديگر است ، از بين مىرفت و كسى به خاطر ثواب و اطمينان به وعده الهى ، كار نيكى انجام نمىداد و مردم همچون حيواناتى بودند كه از خود اختيارى نداشتند كه لحظه‌به‌لحظه تنبيه و تشويق شوند و هيچ احدى به خاطر يقين به ثواب و ترس از عذاب كار نمىكرد . در اينجا است كه از حدود انسانيت خارج مىشدند و به حدود حيوانيت گام مىگذاشتند و از امور پنهان اطلاعاتى نداشتند و فقط به خاطر پاداش‌هاى دنيوى ، دست به كارهاى نيك مىزدند . اگر چنين اتفاقى مىافتاد ، انسان نيكوكار فقط براى به دست آوردن روزى و امور دنيوى دست به كارى مىزد و اگر مرتكب ظلمى نمىشد ، به خاطر ترس از عذاب ناگهانى خداوند بود . پس تمام اعمالى كه مردم انجام مىدادند ، به خاطر مسائلى بود كه در دنيا حاكم بود و هيچ‌يك از اعمالشان به خاطر يقين به خداوند و آنچه در نزد اوست ، نبود و اين مردم ، مستحق دريافت پاداش اخروى نمىشدند . همچنين هميشه ثروتمندى ، فقر ، سلامتى ، گرفتارى بر خلاف قاعده و اصول رايج و معمول جارى نمىشود ، بلكه اكثر اوقات حق به حق‌داران مىرسد تا مردم نپندارند كه رفاه و روزى براى كافران است و نيكوكاران از