سيد احمد على خسروى
179
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
در اقوال جديدة مشرّحين راجع بذات الرّية از آنجائى كه مشى و روية حقير در اين مختصر ذكر اقوال متقدّمين و متجددين اطبّا است در خصوص امراض لذا اقوال متجدّدين اروپا را هم بطور اختصار ذكر مىنمائيم بسهلتر عبارت تا بر مطالعهكنندگان آسان گردد و اقوال اطبّاء را قديما و جديدا فهميده و از طرز و طريقه آن استفاده نمايند بدان كه گفتار مشرّحين و محققين اطبّاء جديده امروزه در خصوص امراض عارضه برية از اين قرار است گفتهاند عارض مىشود برية ذات الرية و غانقراياى رية و سلّ رية و انفيزم رية و احتقان رية و نهج رية و نزف الدّم رية و سكته رية و انسداد شريان رية و سرطان رية و كيسه نفطه رية و عظم رية و صغر رية و انفيزم پيرى امّا ذات الرية نوشتهاند ورمى است در ريه و دو قسمت نمودهاند اوّل ذات الرية خالص كه از انجماد خون در رية ظاهر شود كه ورم گرم رية باشد و به اين ذات الرية فيرينى مىگويند يعنى خالص و دوّم ذات الرّية پنيرى است و گفتهاند اين ذات الرّية پنيرى مادّه آن مادة سفيدى باشد باصطلاح اطباء قديمه خون بلغمى باشد و وقوع اين ورم در رية اگر در اطراف رية شد ذات الرية مىگويند و اگر در وسط رية واقع و ظاهر شود ذات الرية مركزى مىگويند و اسباب اين ذات الرية را گفتهاند اغلب از سرماخوردگى عارض مىشود و گاهى به خودى خود ظاهر شده و گاهى در بين ساير امراض عارض مىگردد در عقب ذات الجنب و غيره و گاهى در اثر ضربه و سقطه حاصل مىشود و بعضى از آن مشرّحين سه هنگام براى آن قائل شدهاند هنگام احتقان دموى و هنگام تكبّد يعنى محكم شدن ورم و هنگام تقيح يعنى وقتى كه بجراحت مىنشيند و بعضى از مشرّحين چهار هنگام چهار گفتهاند درجه