سيد جلال مصطفوى كاشانى
59
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
غذاى مطلق كه موصوف به يكى از كيفيات نباشد ، يعنى غالب بر آن كيفيتى از كيفيات اربعه بر ماده آن نباشد ، بلكه ماده آن غالب بر كيفيت باشد ، كه از آن خون كامل النضج معتدل المقدار تولد يابد ، باعث گرمى بدن مىشود ، يعنى حفظ حرارت مىنمايد و بر حال خود به ايصال بدل ما يتحلل ؛ نه به معنى آنكه احداث مىنمايد در بدن گرمى زياده از گرمى اصلى بدن « 1 » . و در صفحه 161 نيز دربارهء غذاى دوايى چنين مىنويسد : غذاى دوايى آن است كه تأثير آن در بدن به ماده و كيفيت هر دو باشد و با غلبهء ماده كه بعد از تأثير و تأثر از آن خلطى حاصل گردد كه جزء بدن و مشابه آن تواند شد و با آن اندك كيفيتى و مزاجى باشد غالب بر كيفيت و مزاج اصلى بدن « 2 » و اندك تغييرى در بدن نمايد به كيفيت خود به هر كيفيتى كه باشد « 3 » مانند كاهو و مطبوخ جو ، آش جو و خيار و كدو و هندوانه و خربزه و انگور و اسفناج و بابونه و شبت و شلغم و چغندر و هويج و كلم و ماش و عدس و نخود و لوبيا و امثال اينها . و در همان صفحه ، دربارهء دواى غذايى چنين شرح مىدهد : دواى غذايى آن است كه تأثير آن در بدن به كيفيت و ماده هر دو باشد با غلبه كيفيت و بدن را متغير سازد با اندك تغييرى ؛ ثانيا بدن در آن تصرف نمايد و از آن خلط بسيار كمى حاصل گردد كه قابليت غذاييت و جوهر بدن شدن و فيضان صورت عضوى داشته باشد با احداث كيفيتى غالب بر بدن مانند تره و نعناع و برگ كاسنى و سير و پياز و آلو و خرما و به زور مانند بزر خيار و خربزه و هندوانه و كدو و امثال اينها . در اينجا سؤالى پيش مىآيد و آن اينكه آيا ممكن است ، غذاهايى يافت شود كه پس از هضم و جذب و ورود به بدن متابوليسم پايه را پايين بياورد و در بدن ، سردى ايجاد كند ؟
--> ( 1 ) . مفهوم ( گرمى اصلى بدن ) از نظر قدما درست با اصطلاح متابوليسم پايه كه امروزه در طب معمول است تطبيق مىكند ، و معنى ( گرمى زياده از گرمى اصلى بدن ) كاملا با حرارت اضافى منطبق مىباشد . ( 2 ) . يعنى پس از ورود به بدن كيفياتى از قبيل گرمى ، سردى ، ترى و خشكى ايجاد كند . ( 3 ) . منظور از « تغييرى در بدن » ، تغيير در كيفيات چهارگانه ( گرمى ، سردى ، ترى و خشكى ) است ؛ اگر تغيير در گرمى مورد نظر باشد ، بايد بگوييم كه ماده غذايى ، علاوه بر تأثير كمّى ، تأثير كيفى نيز دارد و حرارتى زايد بر حرارت غريزى در بدن توليد مىكند و به اصطلاح امروزه ، متابوليسم پايه را بالا مىبرد . اين همان « اثر ديناميك مخصوص مواد غذايى » است .