سيد جلال مصطفوى كاشانى
57
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
از آنچه ذكر شد معلوم مىشود كه مواد غذايى ، علاوه بر خواص اصلى خود كه عبارت است از بدل ما يتحلّل « 1 » ، نشو و نما ، ايجاد انرژى حرارتى و حفظ حرارت حيوانى ، آثار تحريكى در دستگاه عصبى غددى نيز دارد و از اين راه هم حرارتى اضافه بر حرارت سوختوساز خود توليد مىكنند ، بديهى است اين حرارت از سوختن ذخاير غذايى بدن به وجود مىآيد . پزشكان قديم ايران به مفهوم « اثر ديناميك مخصوص مواد غذايى » كاملا پى برده بودند . توضيح آنكه ، اولا آنان مىدانستند كه يكى از خواص مواد غذايى ايجاد حرارت در بدن و حفظ حرارت غريزى است و مىگفتند غذا در بدن علاوه بر اينكه بدل ما يتحلل مىشود و بر اقطار ثلاثه اعضا مىافزايد ، حكم روغن در چراغ را نيز دارد . همانطور كه هر ذره از روغن در چراغ مىسوزد و نور و حرارت مىدهد ، سپس ذرات ديگرى از روغن جانشين آن مىشود و حرارت و نور شعله را حفظ مىكند ؛ به همين ترتيب ، اجزاى غذا يكى پس از ديگرى در بدن مىسوزند و حرارت اصلى يا غريزى بدن را حفظ مىكنند . ثانيا مىدانستند كه بسيارى از مواد غذايى ، علاوه بر خاصيتى كه ذكر شد ، تأثير كيفى در بدن دارند و پس از هضم و جذب و ورود به بدن ، حرارتى زائد بر حرارت غريزى ايجاد مىكنند . منظور از اين حرارت ، درست همان مفهومى است كه در كتابهاى كنونى به نام « حرارت اضافى » نام برده مىشود . امروزه ، مىدانيم كه اگر غذا اثر تحريكى در دستگاه عصبى - غددى نداشته باشد ، بهتدريج و به آهستگى ، در بدن مىسوزد و حرارت حيوانى را حفظ مىكند ، چنين غذايى را قدما غذاى مطلق مىناميدند . اگر غذا اثر تحريكى در دستگاه عصبى سمپاتيك و غدد درونريز داشته باشد ، حرارت اضافى ايجاد مىكند و چنين غذايى را غذاى دوايى يا دواى غذايى مىناميدند . آنان معتقد بودند ، اين غذاها علاوه بر خواص غذايى خود ، آثار دارويى نيز دارند . درحقيقت ، همينطور هم هست ، زيرا يك غذاى پروتئيندار كه تحت تأثير اسيدهاى آمينه خود ، مخصوصا آلانين ، تيروزين و بالأخص فنيل آلانين ، غده تيروئيد را تحريك
--> ( 1 ) . يعنى آنچه حرارت به وسيلهء تشعشع از بدن دفع شده و درحقيقت به تحليل مىرود ، حرارتى كه از غذاى مطلق توليد مىشود جاى آن را مىگيرد .