سيد جلال مصطفوى كاشانى

439

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

سيزدهم : آنكه چون چند مرض با هم مجتمع گردند ، ابتدا نمايد به درمان مرض اصلى كه سبب مرض ديگر است و بعد به عوارض بيمارى يا بيمارىهاى فرعى بپردازد . چهاردهم : مداومت بر غلط ننمايد و ترك و گريز از صواب جهت تأخير اثر آن نيز ننمايد زيرا ممكن است تسكين يا بهبود بيمارى ظاهرى يا موقتى باشد و يا اثر دارو دير ظاهر شود و پزشك به غلط خيال كند كه در صورت اول بيمارى در اثر مداواى او بهبود يافته و در صورت دوم دارو مؤثر نبوده است . پانزدهم : دواى زيان‌بخش و كشنده و قاتل جنين و يا مفسد بعضى اعضا مانند چشم و گوش و مضعف بعضى قوا مانند ادراكات دماغى و باه و امثال آن‌ها هرگز استعمال ننمايد و دايم در پى رساندن خير و نفع باشد نه فساد و ضرر زيرا كه « طبيب خادم طبيعت است و طبيعت مدير و مصلح و حافظ بدن نه مفسد و مهلك و غافل از آن » مگر آنكه انحرافى در آن پديد آيد . شانزدهم : آنكه بخيل نباشد و بخل نورزد در آموختن علم طب و مداواى بيماران بلكه حريص بر آن باشد و شفيق بر شاگردان و مريضان و متفقد و متفحص و متجسس احوال ايشان و دايم در تدبير اصلاح و ترقى ايشان در تعليم و امر خوراك‌ها ، آشاميدنىها ، داروها و غيره‌ها ، و دلتنگى نكند و فرق ميان ملوك و مملوك و اغنيا و فقرا و متمولين و مساكين نگذارد و متكبر و فخركننده نباشد بر امثال و اقران خود و به نظر حقارت بر كسى ننگرد هرچند فقير و بىزبان باشد بلكه توجه و تفقد بر ايشان زياده كند . هفدهم : آنكه منت ننهد بر شاگردان و بيماران ، بلكه بر خود منت نهد كه براى پيشبرد كار و صنعت خود از آنان استفاده مىكند . هجدهم : قانع و شاكر و راضى و سخى و عالىهمت باشد و طامع و حريص و مولع و بخيل نباشد و طمع بر مال‌ومنال شاگردان و بيماران ننمايد و طلب از ايشان نكند و اگر به طوع و رغبت و خوشنودى و نياز خود هديه براى او آوردند براى خاطر ايشان قبول نمايد و رد نكند و اگر بنا بر پاس خاطر و بعضى جهات به عنوان هديه چيزى براى او آورند و احساس كند كه خود هديه‌كنندگان بدان چيز تعلق خاطر دارند و باطنا كراهت دارند ، بايد قبول ننمايد و عذر بخواهد . نوزدهم : متوجه معالجه هر مريض از كار رفته تخته مشق اطباء و مجربين گشته نگردد هرچند ايشان ابرام نمايند او مبالغه در عذرخواهى نمايد و خود را بدنام و ذليل و حقير نگرداند . بيستم : پرگو و پرخوار و مشغول تلذذ و تعيش و تنعم و هزل و لطيفه‌گويى و نوشيدن شراب و ساير مسكرات و ارتكاب مناهى نباشد و نظر حرام بر محارم نيندازد بلكه همه را اطفال و برادر و مادر و خواهر خود داند و بيند و ذكر منافع و فوايد آن‌ها و مدح پرخورى و اختلاط اغذيه و اشربه و