سيد جلال مصطفوى كاشانى
315
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
مصرف مىشود باوجود آنكه از حيث خواص درمانى كاملا با يكديگر مشابه نيستند . توجه فرموديد كه اين طبقهبندىها و نامگذارىها كه امروزه ما در كتابها مىبينيم ، متعلق به امروز و ديروز نيست و در كتابهاى خيلى قديمى هم عينا ديده مىشود ، البته اين طبقهبندىها و نامگذارىها از طرف دانشمندان قديم اروپا انجام شده و در كتب پزشكى و داروسازى قديم ايران وجود ندارد . آنگاه همين دايرة المعارف پزشكى ، همهء خواص درمانى شاهتره را كه امروزه در كتابهاى گياهان دارويى نوشته شده ، ذكر كرده است و جز اين هم نمىتواند باشد ، حتى اگر كتب 200 سال و 300 سال پيش اروپا را هم مراجعه داشتيم ، همهء اين خواص را در آنها مىديديم ، زيرا ريشه همهء اين معلومات به ابن سينا مىرسد كه در قرون وسطى ، دانشمندان اروپا از كتاب قانون ترجمه كردهاند . البته ما نمىگوييم ابن سينا كاشف همهء اين خواص بوده زيرا حد اقل دو هزار سال پيش از ابن سينا ، علم طب مدون بوده است و پزشكان خيلى قديم ، از خواص درمانبخش گياهان دارويى اطلاع داشتهاند . ولى ابن سينا اكتشافات بسيارى در اغلب گياهان دارويى ؛ از جمله ، در شاهتره دارد ، چنانكه در همين دايرة المعارف پزشكى در بحث تاريخى آن ، پس از اشاره به ديسقوريدوس « 1 » و جالينوس « 2 » صريحا مىنويسد كه شاهتره از زمان ابن سينا اهميت پيدا كرده است ؛ البته ما منكر نيستيم كه با پيشرفت علوم در اروپا ، مخصوصا بيوشيمى ، در قرن اخير توانستهاند مواد مؤثر گياهان دارويى را استخراج كنند . امروزه ما مىدانيم كه شاهتره داراى مواد رزينى ، املاح معدنى مختلف ( مخصوصا ، نيترات دو پتاس ) ، يك مادهء تلخ قابل استخراج ، كلريت رين ، يك اسيد آلى قابل تبلور موسوم به اسيد فوماريك و هفت آلكالوئيد است كه يكى از آنها فومارين يا پروتوپين نام دارد . البته هيچكدام از آنها در كتب قديم ديده نمىشود . در عين حال ، هيچيك از اينها نيز چيزى بر معلومات ما از نظر خواص درمانى ، افزون بر آنچه در كتب طبى قديم ايران وجود دارد ، نمىافزايد .
--> ( 1 ) . Dioscoride ( 2 ) . Galien