سيد جلال مصطفوى كاشانى
281
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
3 . پيرتر « 1 » كه لغت علمى آن آنتميس پيرتروم مىباشد . تاكنون ، هيچيك از پزشكان و داروسازان ايران و جهان كه كتابهاى اروپايى را مطالعه كردهاند ، متوجه نشدهاند كه چرا در اين كتابها ، براى توصيف خواص بابونه خواص انواع مشابه آن را كه خيلى نزديك به يكديگرند ، شرح دادهاند و چه احتياجى به اين كار هست . اين مسئله درست مثل اين است كه ما خواص خربزهء گرگاب و خربزه كدخدا حسينى را جداگانه شرح دهيم يا خواص انگور عسگرى و انگور ريشبابا را جداگانه مورد مطالعه قرار دهيم . در جواب بايد بگوييم اين حد دقت و موشكافى دربارهء بابونه كه حتى اختلافات جزئى را مورد توجه قرار مىدهند ، اروپاييان از كتاب تحفه اقتباس كردهاند . بابونهء رومى در كتاب تحفه ، با عنوان بابونه يا بابونج ذكر شده ؛ ماتريكر به نام اقحوان يا بابونهء گاوچشم و پيرتر با عنوان عاقرقرحا شرح داده شده است . در كدكس ، كه كتاب رسمى داروسازى است ، ماتريكر ( اقحوان ) را چنين توصيف مىكند : گلهاى آن در قسمت وسط زرد و در اطراف آن گلهاى سفيد مىباشد طعم آن تلخ و عطرى است . در تحفه ، صفات اقحوان را چنين شرح مىدهد : شاخههاى او باريك و برگش شبيه به برگ گشنيز و رازيانه و گلش زرد و مدور و در اطراف او برگهاى ريزه سفيد و از گل بابونه بزرگتر و ثقيل الرايحه با اندك تلخى و بالحقيقه قسمى از بابونه است و فرق آن است كه بابونج تخم دارد و او ندارد و مستعمل گل اوست . يك دفعهء ديگر ، عبارت كدكس و عبارت تحفه را بخوانيد و شباهت آن دو را به يكديگر دريابيد ! پيترتر در مورد عاقرقرحا مىنويسند : يعنى ، گياه كركدار شاخههاى آن روى زمين خوابيده ، به طول 30 - 10 سانتىمتر ، ريشه آن به
--> ( 1 ) . Pyrethre