4 . مزاج : پوسون در صفحهء 643 كتاب خود مىنويسد : سوء مزاج و به‌طور كلى وضعيت مزاجى ، علت اوليهء مرض سنگ است . « 1 » كلمهء مزاج و سوء مزاج « 2 » در اصل متعلق به قدما است و ابن سينا و ساير پزشكان قديم در مبحث سنگ كليه ، عينا كلمهء « سوء مزاج » را به كار برده‌اند ، با اين تفاوت كه قدما براى مزاج اهميت بيشترى قائل بودند و متأخرين كم‌كم از اهميت آن كاسته‌اند ، به‌طورىكه امروزه ، تقريبا اين كلمه از كتاب‌ها خارج شده است . 5 . بيمارىهاى مولد سنگ : پوسون در صفحهء 644 كتاب خود مىنويسد : بعضى از امراض حاد و مزمن ممكن است سنگ كليه توليد كند و بيمارانى را مثال مىزند كه به سبب شكستگىهاى استخوانى و يا بر اثر ابتلا به التهاب حاد سلى استخوان‌ها و مفاصل و بيمارىهاى مشابه با آن ، مدتى بسترى بوده و به سنگ كليه مبتلا شده‌اند . وى مىنويسد : احتمالا ايجاد سنگ در افراد ، به علت بسترى بودن طولانى و عدم حركات بدنى و ورزش نكردن است ، بنابراين ، خود بيمارى عامل مؤثرى نيست . آنچه كه به آن اهميت خاص مىدهد ، انواع تب‌ها است و مىنويسد چون در تب‌ها ادرار غليظ مىشود ، كليه مستعد ابتلا به سنگ مىشود و اضافه مىكند كه حتى به‌اندازه‌اى دراين‌باره غلو كرده‌اند كه معتقدند همهء سنگ‌هاى كليه در اثر بروز تب ايجاد مىشود . اين مطلب را كه پروفسور پوسون و ديگران دربارهء آن اظهار عقيده كرده‌اند بدون شك متعلق به قدما است كه طى قرون و اعصار از كتابى به كتابى ديگر نقل شده و دنبالهء بحث آن تا به امروز كشيده شده است . توضيح آنكه ابن سينا در كتاب قانون ، نه تنها تب و اورام حارّه ، بلكه به‌طور كلى حرارت شديد خارج از اعتدال را در بروز سنگ كليه از عوامل اصلى و اساسى مىشمرد : و اما القوة الفاعلة فحرارة خارجة عن الاعتدال .

--> ( 1 ) . Le temperment morbide , la diathese est la cause premiere de l'affection calculeuse ( 2 ) . Temperament morbide