سيد جلال مصطفوى كاشانى
106
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
از استسقا « 1 » كه در كتابهاى كنونى ديده مىشود و ترجمهء عبارتى است كه در قانون درج شده است : « حاله مقدمه للاستسقا » ( حالتى كه مقدمه استسقا است ) . اينك به شرح ده علامت مربوط به دورهء قبل از استسقا مىپردازيم و مطالب كتابهاى جديد پزشكى را با عبارات قانون ابن سينا تطبيق مىكنيم : 1 . بىاشتهايى : پاستور والرى رادو و بعضى ديگر از محققان مىنويسند : « بيماران مبتلا به سيروز در دوره قبل از استسقا ، از بىاشتهايى شكايت دارند » . ولى در بعضى كتابها از جمله در دايرة المعارف طبى آمده است : « اشتها موجود است اما هضم غذا بهخوبى انجام نمىگيرد » . آقاى دكتر صادق پيروز عزيزى ، استاد دانشكدهء پزشكى تهران ، نيز مشاهدات بالينى دوران طولانى پزشكى خود را در بيمارستان پهلوى ، در مجلهء هپتيوز « 2 » چاپ پاريس ، درج كرده است و در آنجا مىنويسد : « در اين قبيل بيماران قبل از بروز آسيت ، بىاشتهايى وجود نداشته است » . در بين تمام محققان فقط ، كوله « 3 » مىنويسد : « معمولا بىاشتهايى و گاهى هم جوع پيدا مىشود ؛ يعنى اشتها شدت مىيابد » . پس بهطور خلاصه ، آنچه از مجموع عقايد پزشكان و محققان امروز برمىآيد ؛ در اين دوره از بيمارى ، معمولا ، بىاشتهايى وجود دارد و گاهى هم اشتها برقرار است ، حتى گاهى شدت پيدا مىكند . حال اگر به كتاب قانون مراجعه كنيم ، خواهيم ديد در آنجا ، ابتدا از بىاشتهايى با عبارت « سقوط الشهوه » بحث شده است و سپس بهشدت اشتها اشاره شده است : « بما اشتدت الشهوه » . 2 . نفخ : بدون استثنا ، تمام محققان از نفخ شكم ، در اين دوره ياد كرده و مىنويسند : هيچ علامتى به اندازهء نفخ ، بهوفور ديده نمىشود . يكى از دانشمندان به نام پورتال « 4 » مىنويسد : « قبل از استسقا ، باد و نفخ پيدا مىشود » . شيخ نيز در قانون مىنويسد : « و يكثر الرياح » ؛ يعنى باد و نفخ ، بهوفور ديده مىشود .
--> ( 1 ) . Phase preascitique ( 2 ) . Hoptiaux ( 3 ) . Collet ( 4 ) . Portal