سيريل لويد الگود ( مترجم : محسن جاويدان )
مقدمهء مترجم 4
طب در دوره صفويه ( فارسى )
آورى مدارك و كتب خطى كه در زمينهء پزشكى ايران بودند كرد به نحوى كه وقتى در سال 1938 به استادى رويال كالج لندن منصوب شد و به كشور خود انگلستان مراجعت كرد گنجينهء فوق العاده گرانبهائى از كتب خطى و مدارك بىنظير پزشكى ايران به همراه داشت كه بسيارى از آنها در نوع خود منحصر به فرد محسوب مىشدند . الگود پس از انتصاب به استادى دانشگاه يك بار ديگر نيز به ايران و برخى از كشورهاى خاورميانه و آفريقاى شمالى مسافرت كرد . و در طى اين مسافرت كه چند سال به طول انجاميد مطالعات و تحقيقات خود را تا حد امكان تكميل نمود و وقتى براى بار دوم به انگلستان برگشت مقدمات تاليف چند كتاب را فراهم ساخت تا بعدا آنها را برشته تحرير در بياورد . دكتر سيريل الگود پس از بازنشسته شدن به جزيره سيشل واقع در اقيانوس هند رفت و در همانجا بود كه با مطالعه دقيق و طولانى كتب و مداركى كه گردآورى كرده بود كتاب « تاريخ پزشكى ايران » و كتاب « طب در دورهء صفويه » را برشته تحرير درآورد ، و از اين دو ، كتاب تاريخ پزشكى ايران را در زمان حيات خود به چاپ رساند ، اما كتاب طب در دورهء صفويه او به صورت دستنوشته باقى ماند تا اينكه در سال 1971 يعنى يك سال پس از وفاتش توسط عدهاى از دوستداران تاريخ در چند نسخهء معدود به چاپ رسيد تا زحماتى كه آن طبيب فقيد در اين راه كشيده بود بىنتيجه نمانده باشد و خوشبختانه يك نسخه از اين كتاب در اختيار من قرار گرفت كه بالطبع اقدام به ترجمه آن كردم ، زيرا اين كار نه تنها قدم ديگرى بود در راه جبران كمكارىهائى كه تا به حال در رشته تاريخ پزشكى ايران مرتكب شده بوديم ، بلكه مطالب آن از يك سو مكمل مطالب كتاب تاريخ پزشكى ايران محسوب مىگردد و از سوى ديگر باز حاوى نكات و حقايقى است كه در نوع خود بسيار جالب و درخور تعمق مىباشند ، براى مثال در اين كتاب نشان داده شده است كه چگونه برخى اختراعات پزشكى نظير سوزن تزريقات ، يا برخى روشهاى درمانى نظير آنچه كه اينك به روش فوئلر شهره گشته است ، يا حتى مىخواهم بگويم پى بردن به وجود ميكرب بر خلاف آنچه كه تصور مىرود از كشفيات اروپائيان نيست و داراى منشاء ايرانى مىباشند ، و يا آن كه بسيارى از آلات و ادوات جراحى داراى نامهاى فارسى خاص خود هستند كه متاسفانه به بوتهء فراموشى سپرده شدهاند . با تاليف كتابهاى تاريخ پزشكى ايران و طب در دورهء صفويه و همچنين با مقالات و رسالات متعددى كه دكتر الگود درباره طب و طبابت در ايران در مجلات و جرايد مختلف جهان به چاپ رسانده است بلا شك بايد او را در خدمت به تاريخ پرافتخار ايران و شناساندن آن به جهانيان همرديف افرادى چون پرفسور ادوارد برون و سر آرنولد ويلسون ( نويسندهء كتاب تاريخ خليج فارس ) به حساب آورد . در كتاب طب در دورهء صفويه ، همانند كتاب تاريخ پزشكى ايران ، بارها به نوشتههاى كتب ديگر استناد شده است و در اين موارد به هنگامى كه بخشى از كتب مزبور عينا نقل گرديده است ، اگر كتاب مورد استناد فارسى بوده است ، به روال كار خود در ترجمه ، آن قسمت را به جاى آن كه از روى متن انگليسى دوباره به فارسى ترجمه كنم عينا در كتب مورد استناد