آنهائى كه از نظر داخلى مفيد ولى از نظر خارجى سمى بودند ( يا برعكس ) ، مثل سير و املاح مس كه مشتركا داراى خواص غذائى و سميت دانسته مىشدند ( لااقل به نظر ابو منصور هروى ) و بالاخره آن‌هائى كه چه از نظر داخلى و چه از نظر خارجى سمى بودند سم خالص محسوب مىگشتند ، مثل گل تاج الملكوك . با توجه به اين عقيده ، اغلب قربادين‌نويسان به شرح و توجيه موادى پرداخته‌اند كه از نظر طبقه‌بندى امروزى بيشتر جزو مواد غذائى هستند تا داروها براى مثال در كتب داروپزشكى دورهء صفويه به مطالب مفصلى كه راجع به چاى ، قهوه ، مشروبات الكلى و پنير - آب و امثالهم مىباشند برخورد مىكنيم . از نظر مشروبات الكلى ، ايرانىها برغم ممنوعيت‌هاى مذهبى ، ظاهرا شرابخواران نامدارى بوده‌اند و ما به نوشته‌هاى زيادى كه دال بر اين مدعا است برمىخوريم . براى مثال هربرت مىنويسد : « . . . حال به مردم مىپردازيم ، منطقهء سكونت ايرانيان به گونه‌اى است كه آن‌ها را گندم‌گون ساخته و از شراب سرخوش مىسازد و ترياك هوسرانشان مىكند . زنان خود را مىآرايند و مردان به سلاح عشق مىورزند و همه از شعر لذت مىبرند ، شعرى كه انگور را به آتش مىكشد و موانع را از ميان برمىدارد . . . آن‌ها به هنگام صرف غذا شادترين مردم روزگارند و بدون شك در هيچ كجاى دنيا مردمى وجود ندارد كه بيشتر و بهتر از آن‌ها بخورد و آزادانه‌تر از آن‌ها بياشامد . بله ، آنها براستى زنده‌دلند » بر خلاف مطالبى كه در كتب تاريخ كشورهاى غربى منعكس گرديده است تاريخ دورهء صفويه ايران صرفا مجموعه‌اى از سخت‌گيرىهاى مذهبى و خوشگذرانىهاى بىحد و حصر نيست ، البته ناگفته نبايد گذاشت كه يكى از مهمترين علل سقوط سلسلهء صفويه اين است كه پادشاهان اواخر اين دوره اغلب دائم الخمر بودند و از اطرافيان خود نيز مىخواستند كه در اين ميگسارى دائمى با ايشان هم‌پياله بشوند . كرزن اين خصيصه ايشان را خيلى خوب تشريح كرده است : « . . . . او مست نيست ، بلكه دائم الخمر است ، و شراب نمىآشامد ، بلكه ميگسار است . براى وى ميانه‌روى در اين كار بىمفهوم و افراط در آن بىمانع است چه معتقد است وقتى كه مشروب خورده شد ديگر مست كردن چه عيبى مىتواند داشته باشد . او تنها لذت شرابخوارى را در مستى مىداند . ايرانىها مىگويند در يك جام شراب ، به اندازه يك كوزه آن گناه نهفته است و بدون شك اين ايرانىهائى كه من ديده‌ام ، خيلى ميل دارند كه با دستاويز قرار دادن اين ضرب المثل مستىهاى خود را توجيه كنند . » پزشكان ايرانى از ازمنهء قديم مايل بودند بدانند اثر الكل بر بدن انسان چيست به اين دليل تحقيقات نوشته‌هاى مربوط به اين موضوع كم نيست جرجانى يك باب تمام از كتاب خود را به چگونگى تشخيص شراب خود از بد اختصاص داده است . اين باب داراى فصول