كه نام پزشكى آن Masque des Fammes Enceintes است در پزشكى مدرن نيز از علائم حاملگى محسوب مىشود ولى البته بايد در نظر داشت كه برخى از بيمارىهاى رحمى نيز موجب پيدايش يك چنين لك‌هائى در صورت مىگردد و اين نكته‌اى است كه اگرچه جرجانى به آن اشاره نكرده است ولى چندان هم دور از ذهن پزشكان نبوده است . از سال‌ها قبل از دورهء صفويه پزشكان پى برده بودند كه اين علائم و نشانه‌ها دلائل قاطعى بر حاملگى زن نمىتوانند باشند و به اين دليل پيوسته در جستجوى ابداع آزمايشاتى بودند كه بتوانند از آن طريق باردارى زن را در مراحل خيلى اوليه به درستى تعيين كنند ، يكى از اين آزمايشات كه منسوب به بقراط حكيم است ، تا دورهء صفويه نيز رواج داشت آزمايش مزبور فوق العاده ساده بود : به زنى كه مىخواستند بدانند آيا حامله است يا نه قبل از خواب يك ليوان عسلاب مىدادند ، و اگر اين نوشابه موجب ابتلاى او به دل درد مىگرديد معلوم مىشد كه حامله است . در توضيح اين آزمايش گفته مىشد كه نفخ حاصل از عسل در مدت شب به امعاء و احشاء فشار مىآورد و اگر زن حامله باشد اين فشار موجب درد مىگردد . آزمايش ديگرى كه به عمل مىآمد مبتنى بر اين فكر بود كه بين رحم و دهان رابطهء مستقيم وجود دارد كه از آن براى آزمايش بارورى زن نيز استفاده مىشد ابتدا به زنى كه تصور مىرفت حامله باشد دوازده ساعت غذا داده نمىشد تا هر نوع بوئى از دهان او زائل بشود ، سپس مهبل وى با عود يا چوب خوش بوى ديگرى دود داده مىشد و يا اين كه يك قطعه پياز خام در آن قرار مىدادند ، اگر بوى اين مواد پس از مدتى به مشام زن نمىرسيد دليل بر اين بود كه راه بين رحم و دهان او به وسيله جنين مسدود شده است و زن حامله مىباشد . آزمايش ادرار راه مطمئن‌تر ديگرى بود كه به كار برده مىشد . پزشكان دوره صفويه معتقد بودند كه ادرار زنى كه تازه حامله شده باشد حاوى ماده‌اى كرك مانند بوده رنگش به قرمزى مىزند ، و يا اگر ادرار زن حامله‌اى به شدت تكان داده شود كدر مىگردد ، مگر در مورد حاملگى اول كه اين كدورت قابل تشخيص نيست . گاهى اوقات نيز ادرار كاملا شفاف است و روى آن يك ورقه لرد ابر مانند جمع مىشود و در وسط آن ذرات دانه مانندى مشاهده مىگردد كه اگر ظرف تكان داده شود شروع به بالا و پائين رفتن مىكنند . بهاء الدوله با اين آزمايش براى تشخيص حاملگى در مراحل اوليه آن مخالف است و مىگويد مادهء لرد مانند تا اواسط حاملگى و ذرات قرمز تا اواخر آن در ادرار زن ديده نمىشود . ابن سينا نيز مىگويد كه اين آزمايش را بايد با قيد احتياط مورد قبول قرار داد . پس از آن كه با اين علائم و آزمايشات حاملگى زنى تشخيص داده مىشد نوبت به تعيين جنسيت جنين مىرسيد كه بالطبع كارى به مراتب مشكلتر از تعيين حاملگى بود . تاريخ برخى از اين آزمايشات به قرن‌ها قبل برمىگردد كه بسيارى از آن‌ها اصلا جنبهء علمى و پزشكى ندارند و صرفا مبتنى بر تخيل مىباشند . همانطور كه قبلا نيز اشاره كردم عقيده عمومى بر اين بود كه جنين پسر حاصل منىاى است كه از خايهء راست عبور كرده و دختر حاصل منىاى كه از خايهء چپ ، و بدون ترديد بايد