سيريل لويد الگود ( مترجم : محسن جاويدان )

273

طب در دوره صفويه ( فارسى )

شويد « 3 » » را در تائيد نظر خود شاهد مىآورند و بر مبناى اين سه آيه است كه برخى از فقهاى اسلامى با كنترل مواليد مخالفت مىورزند اما اگر بخواهيم بيطرفانه قضاوت كنيم بايد بگوئيم كه اسلام اخذ تصميم دربارهء اين موضوع را به عهده خود مسلمين گذاشته است تا بسته به موقعيت زمان و مكان دربارهء آن تصميم مقتضى اتخاذ كنند . علماى علم اخلاق و فقهاى طراز اول دستورات الهى را به دو دسته تقسيم كرده‌اند اول احكام منصوصه كه نص صريح قرآن و يا دستور پيامبر اسلام است و هيچ مسلمانى مجاز به مخالفت با آن و يا انجام عملى بر خلاف آن نمىباشد . خداوند مىفرمايد « و اهل بهشت اهل جهنم را ندا درمىدهند كه ما آنچه را كه پروردگارتان وعده داده بود برحق يافتيم آيا شما هم آنچه را كه پروردگارتان وعده داده بود بر حق يافتيد ؟ گويند آرى پس اعلام‌كننده‌اى ميان آنان ندا دردهد كه لعنت خدا بر ستمكاران باد » . « 4 » دوم سلسله احكامى كه فقها آن‌ها را احكام غير منصوصه ناميده‌اند و مربوط به مسائل و امورى هستند كه هيچ دستور صريحى دربارهء آن‌ها صادر نشده است و فقط مطالبى به طور مبهم دربارهءشان وجود دارد و به نظر من كنترل مواليد در اين مقوله قرار مىگيرد و مفاهيم و منظور واقعى آيات مورد استناد شامل اين امر نمىشود . بايد توجه داشت كه مخالفت با كنترل مواليد يك عقيده و نظريهء قرون وسطىاى نيست ولى اين را هم بايد بدانيم كه ميزان استفاده از وسايل ضد باردارى در آن دوره نيز چندان مشخص نبود . به‌هرحال اين را مىدانيم كه مردم در دورهء صفويه جلوگيرى از باردارىهاى ناخواسته را يك عمل خلاف شرع نمىشمردند و اگر عقيده‌اى در اين زمينه ابراز مىگرديد بيشتر جنبهء شخصى داشت . برطبق مطالب مندرج در كتب و رسالات پزشكى كاملا مشهود است كه هركس مايل بود مىتوانست از وسايل ضد باردارى استفاده كند و اتفاقا اين كار رواج هم داشت و اين ادعا از آنجا ثابت مىشود كه مىبينيم در كتب پزشكى طرق بسيار زيادى براى جلوگيرى از باردارىهاى ناخواسته ارائه گرديده و روش‌هائى پيشنهاد شده است كه برخى از آن‌ها فوق العاده موثر بوده‌اند . نورمن هيمز « 5 » در مقام مقايسهء قوانين حاكم بر اين كار در بين دو دين مسلمان و مسيحى مىنويسد : « عقلانىتر بودن بدون چون و چراى قوانين اسلامى از قوانين مسيحى و كاتوليكى كاملا مشهود است » و در جاى ديگر نيز مىگويد : « حقايق موجود مبين اين است كه برخى اطلاعات پزشكى پزشكان قرون وسطى ايران به مراتب پيشرفته‌تر از دانش همكارانشان در عصر حاضر بوده است » . از نظر موازين دينى پس از گفته‌هاى قرآن احاديث نقل‌شده از پيامبر واجد اهميت

--> ( 3 ) - يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( 4 ) - وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ ( 5 ) - Norman Himes