كه تا قبل از پيدايش بيمارستان بغداد بزرگترين مركز آموزش پزشكى جهان محسوب مىگشت و اطبائى براى كار در نقاط مختلف دنيا تربيت مىنمود « 16 » جرجانى نوشته است كه ايرانىها اينك اين معجون را مرهم الرسل مىنامند ولى نام اصلى آن شلاهى بوده است و اين لغت بدون شك يك لغت سريانى است كه زبان رسمى و تدريسى دانشكده جندىشاپور بوده است . جرجانى اضافه مىكند كه مىگويند اين مرهم را ابتدا حواريون ساختند و تركيب اوليهء آن از دوازده ماده بود و آن را براى نرم كردن اورام و غدد و التيام التهاب اعضاى ناسورشده و كمك به گوشت تازه آوردن زخم‌ها به كار مىبردند . مهمترين موادى كه در تركيب اين مرهم به كار برده مىشد عبارت بود از خشل زنگبارى ، جوهر نشادر ، برگ خون سياوشان ، سنگ جهنم و زرآوند ولى هيچ‌يك از اين مواد كمكى به تسكين دردهاى ناشى از رشد غدد سرطانى نمىكنند . گروهى از پزشكان ايرانى نيز تصور مىكردند درمان سرطان رحم مشابه درمان ماليخوليا و جذام است . بهاء الدوله به شرح حال زن جوانى مىپردازد كه غده‌اى در رحمش وجود داشت و او آن را به وسيلهء دارو درمان كرد : عورتى علقمه را به عمل دفع كرده بود در پى آن درد رحم پيدا كرد و آن فقره طى دو هفته بوجع الورك منتقل شد و بر آن محل از سرين اندك ورمى ظاهر بود و بر انواع روغنهاى محلل كه در اوجاع جنين استعمال مىكنند چون روغن رست و روغن نانخواه و روغن سياه تخمه و روغن گل و روغن زيت و روغن تخم كندناو و غيره‌ها مىماليدند و ضمادهاى محلل به كار مىداشتند و زرنباد و جدوار و امثال آن طلا مىكردند و گاهى جهت تسكين وجع بر مخدرات نيز استعانه مىنمودند ، نافع نمىآمد و به مدت يك ماه كشيد و بيمار بغايت ضعيف شد چنان كه از حركت بازماند و ران و ساق او لاغر بسيار شده بود از ضعف و درد ، و سخن بد توانستى گفتن فرمود تا موضع وجع و ورم او تيزآب ماليدند و قدرى فادزهر حيوانى در گلاب سائيده به دو خورانيدند بعد ساعتى چشم باز كرد و از ناله برآسود و آنگاه بهر روز دو وقت فادزهر مىدادند و تيزآب نيز مىماليدند و غذا رشته به مرغ نيز مىخورانيدند به همين دو سه روز قوت گرفت و ورم و درد تسكين يافت و خلاص شد « 17 » . از سوى ديگر بهاء الدوله معتقد است كه اگر غدهء سرطانى كوچك و در دسترس باشد بايد آن را جراحى كرد ولى اگر اين‌چنين نبود و جراح بدان دسترسى نداشت بايد از تيزآب مخلوط با سنگ جهنم استفاده كرد . جالب است اضافه كنم كه بهاء الدوله توصيه كرده است كه به هنگام اجراى اين معالجه بايد مانع از به خواب رفتن بيمار شد . در كفايهء منصورى يك فصل تمام به سرطان رحم اختصاص داده شده است و در آن قيد

--> ( 16 ) - تاريخ پزشكى ايران تاليف سيريل الگود ترجمه محسن جاويدان . ( 17 ) - خلاصه التجارب - كتابخانهء مجلس شوراى ملى