سيريل لويد الگود ( مترجم : محسن جاويدان )

113

طب در دوره صفويه ( فارسى )

1088 ه . ق . ) بدون آن كه واقعه ناگوارى رخ داده باشد وارد بندر گمبرون شدند . فرير آن‌قدر در اين شهر ماند تا گرماى تابستان رئيس هيات را در آن شهر مجبور كرد به سوى فلات مركزى ايران حركت كند و او از فرير خواست تا همراه وى برود و به اين ترتيب گروهى از اعضاى نمايندگى مستقر در بندرعباس روز 28 جمادى الثانى 1088 به سوى اصفهان به راه افتادند و پس از توقف كوتاهى در شيراز روز 8 شعبان 1088 « پس از يك مسافرت خسته‌كننده 1120 كيلومترى « 29 » در گرم‌ترين روزهاى سال و عبور از روى شن‌هاى داغ و كوه‌هاى بدون درخت طى سى دو روز حركت بدون اين كه وقتى براى استراحت وجود داشته باشد ، و يك روز كه صرف رفتن به تخت جمشيد شد وارد اصفهان گرديدند » . در تابستان همان سال رئيس هيات نمايندگى در سورات وفات يافت و رئيس هيات نمايندگى در ايران به جاى او منصوب گشت و در نتيجه مدت توقف فرير در اصفهان چندان طولانى نشد و آن‌ها در ذى القعده 1088 به سوى جنوب مراجعت كردند و در اين مسافرت يك جراح فرانسوى نيز همراه ايشان بود كه به بندر ريگ مىرفت . در شيراز هم يك سرباز گرجى و يك كشيش كرملى فرانسوى به جمع ايشان اضافه شد . به احتمال قوى اين كشيش همان آنژلوس سابق الذكر و مؤلف كتاب Pharmacopae Persica مىباشد زيرا در همان ايام بود كه او به فرانسه مراجعت كرد . در اينجا بايد چند كلمه‌اى هم راجع به اين كشيش كرملى ، يعنى آنژلوس مطلب بنويسم زيرا او يكى از مهمترين واسطه‌هاى بين طب ايران و اروپا محسوب مىگردد . آنژلوس كه اسم حقيقىاش ژوزف لابرس است در سال 1636 ( 1046 ه . ق . ) در شهر تولوز « 30 » متولد شد و بعدا به جرگهء كشيشان فرقهء آنژلوس كرملى درآمد و نام مذهبى آنژلوس را براى خود انتخاب كرد . در سال 1662 ( 1073 ه . ق . ) فرانسه را به قصد رم ترك كرد و طى دو سالى كه در آن شهر ماند به فرا گرفتن زبان عربى پرداخت و در پائيز 1075 به اصفهان وارد شد و شروع به فرا گرفتن زبان فارسى كرد و با مشاهده موفقيت‌هاى زيادى كه كشيش متيو توانسته بود با به كار گرفتن اطلاعات پزشكى خويش در راه تبليغ مسيحيت به دست بياورد ، تصميم گرفت در اين رشته نيز به تحصيل بپردازد . او خودش در اين باره مىنويسد : « . من در شيراز با متيو ملاقات كردم و به موفقيت او در كارش غبطه خوردم ، من ديدم كه او به موازات مداواى بچه‌ها و حتى بزرگسالان ، دين مسيح را نيز تبليغ مىكند . . . پس به خواندن كتب متعدد فارسى و عربى مخصوصا كتاب ذخيره خوارزمشاهى پرداختم و آنگاه در محضر دانشمندان اصفهان حضور يافتم و صدها بار به عطارىها كه داروخانه‌هاى ايرانى هستند رفتم » . آنژلوس در سال 1089 شرق را به قصد مراجعت به كشور خود ترك كرد و در سال 1680

--> ( 29 ) - در يادداشت‌هاى مربوط به اين مسافرت فاصله به مايل ( 700 مايل ) ذكر شده است ( مترجم ) ( 30 ) - Toulouse