عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى

321

مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )

روميّه افتاد نابود گرديده چنانچه جالينوس در كتاب ( نفى الغم ) كه از جملهء تأليفات او است فرمايد ( انه احترق لى فى الخزاين العظمى التى كانت للملك بمدينة ( روميّه ) كتب كثيرة و اثاث له قدر و كان بعض النسخ المحترقه به خط ( ارسطو طاليس ) و بعضها به خط ( اندروماخس ) و سافرت الى مدن بعيدة حتى صححت اكثرها و من جملة ما ذهب لى فى هذا الحريق كتب كثيرة من كتبى التى صنفتها و لم يكن لى بها نسخة سواها انتهى ملخصا ) كتب مفيدهء آن حكيم در علم طب همان شانزده كتاب است كه اطباى اسگندرانيّين چنانچه در ترجمهء آنها گذشت جمع و مرتب نموده و بطور جمل و جوامع قرار داده‌اند و مؤلفات ديگرش در منافع طبى دون مرتبهء كتب شانزده‌گانه مسطوره است * در كتاب دايرةالمعارف گويد آنچه از كتب جالينوس باقى است هشتاد و سه جلد از مصنفات خود و پانزده جلد شروحى است كه بر كتب ابقراط نوشته و هم در آن كتاب نويسد كه زبان جالينوس يونانى بوده و كتب خودش را به همان لغت نوشته ولى لسان لاتينى و حبشى و فارسى نيز مىدانسته انتهى ) * اغلب كتب او را حنين بن اسحق عبادى و برخى را غير او به عربى ترجمه نموده‌اند و ما مشهورترين كتب او را در اين كتاب ذيلا نام مىبريم كتاب فينكس ( بينكس Pinax ) يعنى فهرست غرضش از تأليف اين كتاب وصف كتب مؤلفهء خود مىباشد در اين مجموعه هر كتابى را از مؤلفات خود اسم برده و غرض از تأليف و اينكه براى كه تأليف و در چه سالى نوشته بيان مىنمايد و مشتمل بر دو مقاله است مقالهء اولى در كتب طبيّه مقالهء ثانيه در كتب منطق و فلسفه و نحو و بلاغت ( كتاب در مراتب قرائت كتب مؤلفهء خود ) در اين كتاب ترتيب قرائت مصنفات خويش را كه طبيب بچه كتابى ابتدا نموده و كدام را بعد از ديگرى بخواند شرح داده ( كتاب المفرق ) يك مقاله ( كتاب الصناعه ) ( كتاب النبض ) ( كتاب شفاء الامراض ) ( كتاب مقالات خمس ) در علم تشريح ( كتاب اسطقسات ) ( كتاب المزاج ) ( كتاب القوى الطبيعيّه ) ( كتاب العلل و الاعراض ) ( كتاب النبض ايكيپر ) شانزده مقاله است يك مقالهء اين كتاب را حنين به عربى ترجمه نموده ( كتاب الحميّات ) ( كتاب ايام البحران ) ( كتاب حيلة البرء ) كه حبيش خواهرزادهء حنين به عربى نقل كرده و حنين