عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى

288

مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )

تقريبا داراى يك متر طول و يك طرف آن مسدود باشد اختيار مىكنيم و آن را مانند لولهء ( توريسلى ) از زيبق ممتلى مىنماييم ولى بايد زيبق بكلّى خالص و آثار رطوبت و ذرات هوا در آن موجود نباشد و الا بخار آب و هوا در خلأ ( توريسلى ) جمع و مانع صعود زيبق شوند و چون لوله پر شد دهانهء آن را با شست مسدود نموده معكوسا در ظرف زيبق خالص فرو مىبريم و دست از دهانهء لوله برمىداريم فورا زيبقى كه لوله را بالتمام پر كرده بود نزول نموده و در حدّ ( 76 ) سانتيمتر مىايستد و بالاتر از آن حدّ خلأ توريسلى است و اين آلت را كه مركب از ظرف زيبق و لوله است در روى صفحهء تختهء نصب و در آن صفحه تقسيمات متساويهء چند رسم مىنماييم كه صفر تقسيمات نظير سطح زيبق مخزن است * ( 2 ) ميزان الهوأ سيفن‌دار - ميزان الهواى نمرهء قبل و زنا سنكين و حمل و نقل آن بسى اشكالات دارد چه كه مقدار زيبق ظرف زياد و به حركت جزئى ممكن است از مخزن بريزد براى رفع اين منقصت يك نوع ميزان الهواى خفيف‌ترى ساخته‌اند كه به ميزان الهواى سيفن‌دار موسوم است و آن عبارت است از لولهء بلور خميدهء كه شعبهء قصر آن دهانه‌اش باز و شعبهء اطول تقريبا داراى يك متر طول و دهان آن مسدود است آلت را از زيبق خالص پر كرده و معكوسا برمىگردانند زيبق شعبهء اطول نزول كرده در حدّى مىايستد كه تفاضل ارتفاع آن با سطح زيبق شعبهء اقصر ( 76 ) سانتيمتر است و اين آلت را بالتمام روى صفحهء مقسمه نصب مىكنند ولى در اينجا صفر تقسيمات را روى سطح زيبق لوله اقصر نمىتوان قرار داد چه كه هر مقدار ارتفاع زيبق لولهء اطول تغيير پيدا نمايد سطح زيبق در لولهء اقصر نيز به همان قدر صعود و نزول خواهد كرد لذا صفر را در وسط قرار داده و بجهة تعيين تفاضل دو ارتفاع مذكور كه مقدار فشار هوا است كافى است كه نمرهء تقسيمات را از صفر تا سطح زيبق لولهء اطول و بار دويم از صفر تا سطح زيبق لولهء اقصر خوانده و اين دو عدد را جمع كرده ارتفاع ستون زيبق را بدست آوريم * ( 3 ) ميزان الهوأ صفحه‌دار - ميزان الهوأ سفين‌دار را اغلب به شكل مخصوصى ساخته