عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى
289
مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )
و روى آن صفحهء مقسمه قرار داده و ميزان الهوأ صفحهدار مىنامند و در اين قسم ميزان الهوا تغييرات ستون زيبق بواسطهء عقربه ظاهر مىشود در اين آلت در لولهء اقصر ميزان الهوا قطعهء آهنى به صورت استوانه كه در شكل به ( ا ) نموده شده مىگذارند واضح است كه اين قطعهء آهن مثل چوب در روى آب در سطح زيبق شناور است پس آن را بريسمانى بسته از روى قرقره ( ب ) ردّ كنند و وزنهء كه كمى سبكتر از استوانه است بمنتهاى آن ريسمان بهبندند و عقربهء كه بر گرد محور قرقره حركت مىكند در روى صفحه تغييرات فشار هوا را نموده و ارتفاع زيبق را معين مىنمايد چنانچه اگر زيبق در لولهء بزرك نازل شود در لولهء كوچك صاعد خواهد شد و استوانهء آهن را بالا آورده پس همان دم وزنهء مذكور باعانت ريسمان قرقره را مىگرداند و عقربه بالتبع حركت كرده و صفحه را از راست به چپ مىپيمايد و بالعكس اگر زيبق لولهء اطول صاعد شود سطح زيبق لولهء اقصر نازل خواهد گرديد و استوانه پايين آمده وزنه را كشيده و قرقره را به حركت آورده و عقربه را از چپ براست مىگرداند * ( 4 ) در قرون اخيره ( بوردون - Bourdon ) نام حكيم فرانسوى بارومترى ساخته كه در آن آلت بزيبق و لوله حاجت نيست و فشار هوا بواسطهء قوهء ارتجاعيّه فلزى مفهوم مىشود و آن عبارت از لولهايست كه از نحاس يا فلز ديكر ساخته شده هواى جوف آن را خالى و دو طرفش را مسدود ساختهاند آن لوله مثل قوس منحنى و جدار آن خيلى رقيق و دو سرش چنانچه در شكل نموده شده مربوط باهرمى باشند هروقت فشار هوا زياد شود جدار لوله به داخل منضغط و دو سر آن بهم نزديك كردند و چون فشار هوا نقصان يابد جدران آن متباعد ( ميزان الهوأ بوردون ) ( ميزان الهوأ صفحهدار )