ملوك هند بوده و برزويه طبيب بعد از آنكه مدّتى متمادى در هند توقف كرد بانواع حيل و تدبيرات تمسك نمود تا نسخهء آن كتاب را بدست آورد و بناى كار انوشيروان در اظهار عدل و احسان و تسخير بلاد و تسكين قلوب عباد بر مطالعهء آن كتاب بوده و در تعظيم و اخفاى آن مبالغهء زياد مىنموده اساس اين كتاب بر حكمت عملى است و اين قسم حكمت در تقسيم اوّلى به دو قسم منقسم شده يكى آنكه راجع باشد با هر نفس على الانفراد دويّم آنكه راجع بود با كروهى بر سبيل مشاركت اوّل را كه رجوع با هر نفسى بانفراد بود و شركت ديگرى با وى متصوّر نباشد تهذيب اخلاق گويند و نوع ثانى كه راجع است بمشاركت جماعتى باز به دو قسم منقسم گردد يكى آنكه مشاركت در منزل و خانه باشد آن را تدبير منزل خوانند ديگر آنكه مشاركت در شهر و مملكت باشد آن را سياست مدن گويند و كتاب كليله مشتمل بر اقسام ثلثهء مذكوره مىباشد پادشاهان را در سياست رعيّت و بسط عدل و رأفت و قمع خصمان و قهر دشمنان بدان كتاب حاجت افتد و آن تأليف منيف را عمده هر نيكى و سرمايهء هر علم و راه بر هر منفعت و مفتاح هر حكمت توان شناخت چنانچه كاتب چلبى در وصف آن كتاب گويد ( هو كتاب فى اصلاح الاخلاق و تهذيب النفوس وضعه البيدپا الفيلسوف ولد ايشلم ؟ ؟ ؟ ملك الهند و لما الفه وضع التاج على رأسه و جعله وزيرا و هو كتاب على السنة البهايم و الطيور تنزيها للحكمة و فنونها و صيانة لغرضه الاقصى فيه من العوام و قد صنف فى هذا الباب جماعة من اولى الالباب صحفا وافية محتوية على حكايات غريبة و اخبار عجيبة غير ان صاحب كليله كان اوّل فاتح لهذا الباب و كل من صنف بعده من نوادر الحكايات مقتبس من ضياء انواره انتهى ) تاريخ وفات برزويه طبيب جايى ديده نشد آنچه از تواريخ مفهوم مىشود در سال پانصد و سى و دو ميلادى ( 532 ) كه نود سال قبل از هجرت بوده حيات داشته است و غير از نقل كتاب كليله به فارسى تأليفى از آن حكيم در دست نيست * 2 1 برمانيدس - به اين اسم و عنوان از دانشمندان يونان دو نفر در ميان حكما نام‌بردار مىباشند اوّل ( برمانيدس ) طبيب است و او چهارم طبيب از اطباى ثمانيه است كه اساس