بر آن جسم وارد آيد و مقدار اين فشار مساوى است با وزن مقدارى از همان مايع كه جسم قايم‌مقام آن شده بعبارة اخرى معادل وزن آن مقدار مايع كه مساوى الحجم جسم مرتمس است از وزن جسم كاسته شود و اين فشار از تحت بفوق را حكماى طبيعى ( پوسه ) Poussee نامند معلمهء فاضله خانم ( لتچكسن ) انكليسى در كتاب فلسفهء طبيعيّهء خود كه بلسان عربى نكاشته قاعدهء مذكوره را بعبارت ذيل بيان مىكند ( ان قوّة السائل على حمل جسم تساوى ثقل ما يحل الجسم محلّه من ذلك السائل و كشف هذا الناموس الفيلسوف ارشميدس انتهى ) * و بجهة اثبات اين قضيّه فرض مىكنيم دو اسطوانهء فلّزى كه يكى از آنها ( ا ) و ديگرى ( ب ) باشد اسطوانهء ( ا ) مجوّف و فضاى داخلى آن مساوى است با سطح خارجى ( ب ) كه مصمت است يعنى مساحت حجم اسطوانه ( ب ) برابر است با مساحت فضاى داخلى اسطوانهء ( ا ) چنانچه ( ب ) مىتواند در اسطوانهء ( ا ) داخل و به كلى آن را ممتلى نمايد بعد باعانت قلابى اسطوانهء ( ب ) را در تحت ( ا ) و آن هر دو را در تحت گفهء ترازويى مىآويزيم و در كفهء ديگر آن‌قدر سنك وزنه قرار مىدهيم كه دو كفهء ترازو به حالت تعادل باشند و چون تعادل حقيقى حاصل شد اسطوانهء مصمت ( ب ) را كه در تحت ( ا ) از كفه آويزان است در ظرف ممتلى از آب فرو مىبريم بجهة اثر پوسه فورا تعادل بهم مىخورد يعنى كفهء كه داراى سنك وزنه است سنكينى مىكند از اينجا معلوم شد كه جسم ( ب ) معلّق در تحت كفه بجهة ارتماس در آب وزنش سبكتر شده حال مىخواهيم بدانيم كه چه مقدار از وزن آن كاسته پس گوئيم چون فضاى داخلى ( ا ) برابر با حجم ( ب ) است جوف اسطوانه ( ا ) را كه در خارج آب است از آب ممتلى مىكنيم همان دم حالت تعادل كه به هم خورده بود عودت مىكند پس از اين تجربه معلوم شد آن مقدارى كه از وزن جسم ( ب ) بعد از ارتماس در آب كم شده بود مساوى است با وزن آن مقدار آبى كه اسطوانه ( ا ) را پر كرده و چون فضاى