عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى

141

مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )

( كتاب قانون ) در طب پنج مجلد بعضى از آن كتاب را در جرجان و بعضى در رى و ما بقى را در همدان بتأليف آورده اينكه صاحب بحر الجواهر نوشته كه در شانزده سالگى تصنيف قانون را نموده قولى نااستوار و بىاصل است * غريغوريوس طبيب نصرانى گويد پيش از تأليف و انتشار قانون محصلين طب از كتاب كامل الصناعه على بن عيسى المجوسى كه باسم ملكى معروفست درس مىخواندند چون كتاب قانون تأليف و انتشار يافت تدريس كتاب ملكى متروك افتاد سپس گويد ( و الملكى فى العمل ابلغ و القانون فى العلم اثبت ) ( كتاب قوانين ) در معالجات كتاب ( لغة العرب ) و يروى لسان العرب در پنج مجلد ( كتاب حكمة علائيّه ) بنام علأ الدوله نكاشته ( كتاب النجاة فى مجلّدين ) ( كتاب در علم قرائة و مخارج حروف ) ( كتاب حدود الطب ) ( كتاب عيون الحكمه ) در ده مجلّد ( كتاب موجز كبير و صغير كه هر دو در علم منطق‌اند ) ( كتاب الاوسط ) كه نيز در منطق نوشته ( مقاله در قضا و قدر ) هنكامى كه از همدان باصفهان مىرفت اين كتاب را در عرض راه تأليف كرده ( مقاله در خواص كاسنى ) ( مقاله در انهار و مياه ) ( مقاله در تقسيم علوم ) ( مقاله در خواص خط استوا ) ( مقاله در هيئت ارض ) ( مقاله در جسم طبيعى و جسم تعليمى ) ( كتاب فى تدبير العساكر و اخذ الخراج ) ( كتاب در آلات رصديه ) ( مختصر اقليدس ) ( تعاليق بر كتاب حنين در طب ) ( شرح كتاب نفس ارسطو ) ( كتاب مفاتح الخزاين ) در منطق ( مقالة فى الحزن و اسبابه ) ( رساله در قوى و ادراكات ) ( رساله در عشق ) ( كه بنام ابو عبد اللّه معصومى نوشته ) ( كتاب تأويل الرؤيا ) ( رساله در جوهر و عرض ) ( كتاب دانش‌نامه ) در علم اخلاق به زبان فارسى نكاشته ( كتاب الملح ) در نحو دو مجلّد ( كتاب اللواحق ) در حكمت ( مقاله در ابطال احكام نجوم ) * از مؤلفات مزبورهء آن حكيم بعضى ناياب و برخى كثير الوجود و متداول در ميان طلاب مىباشد چنانچه كتاب البر و الاثم و كتاب الانصاف را غير از كتابخانهاى معتبر فرنك تا به حال جاهاى ديكر پيدا نكرده‌اند و نيز چندين نسخ گرانبها كه در فهرست كتب آن حكيم اسمى از آنها نيست در كتابخانهاى ممالك اروپ يافت شده من جمله رسالهء از تأليفات ابن سينا به خط خود آن حكيم در كتابخانهء