اريب عبارات شنيعه ذكر نموده * ابو الخير مزبور را مؤلفات زياد است كه بيشترش در دست نيست من جملتها ( كتاب نظام الموجودات ) و ( مقالة فى السبب الموجب لقلّة المطر فى مصر ) ( مقالة فى علم الالهى ) ( مقالة فى خصب ابدان النسأ بمصر عند تناهى الشباب ) ( رسالة فى حفظ الصحه ) سال وفاتش بدست نيامد بعضى از شعراى معاصرين وى در هجو او گفته * ( ان ابا الخير على جهله ) * ( يخف فى كفته الفاضل ) ( عليله المسكين من شؤمه ) * ( فى بحر هلك ما له ساحل ) ( ثلاثة تدخل فى دفعة ) * ( طلعته و النعش و الغاسل ) 2 1 ابو ريحان محمد بن احمد البيرونى « » صاحب عيون الانبا كويد اصل وى از اهل بيرون است كه از اعمال سند شمرده مىشود ولى ملا كاتب چلبى از سيوطى نقل كرده كه منسوب اليه همان بيرون فارسى است كه بمعنى خارج باشد و در علّت اين تسميه كويد سمى به لانه قليل المقام بخوارزم و اهلها يسمّون الغريب بهذا الاسم * بالجمله آن فاضل نحرير در علوم حكميّه و فنون رياضيّه و شعب طبيه مثل آفتاب روشن در ميان حكما نام‌بردار و مشهور امصار و معروف اقطار بود « » مراتب علمش نه چندانست كه بوهم كنجد و تعداد فضايلش نه بحديست كه بشمار آيد غريغوريوس طبيب نصرانى در كتاب مختصر الدّول كويد ( اشتهر بعلوم الاوايل ابو ريحان محمد بن احمد البيرونى متبحر فى فنون الحكمة اليونانيّه و الهنديه و تخصص بانواع الرياضيّات و صنف فيها الكتب الجليله و دخل الى بلاد الهند و اقام بها عدة سنين و تعلّم من حكمائها فنونهم و علّمهم طرق اليونانيّين فى فلسفتهم و مصنفاته كثيرة متقنة محكمة غاية الاحكام و بالجمله لم يكن فى نظرائه فى زمانه و بعده الى هذه الغاية احذق منه بعلم الفلك و لا اعرف بدقيقه و جليله انتهى ) * حكيم مزبور اكرچه در تمام علوم حكميه سر آمد عصر خويش بود ولى بيشتر شهرت وى در علوم نجوميّه و هيئت مىباشد « » آن حكيم از سلاطين عصر خويش شمس المعالى قابوس بن وشميكر و خوارزمشاه و سلطان محمود غزنوى و پسرش ابو سعيد سلطان مسعود را خدمت كرده قابوس ويرا