ميرزا علي خان ناصر الحكماء
35
حفظ صحت ( فارسى )
و مخصوصا ناشتا بيرون رفتن كمال رداءت را دارد زيرا كه خلاء معده اسباب سرعت انجذاب موادّ عفنه مىكردد و استعمال مسكرات هم در اول صبح چنان كه بعضى عادت كردهاند كمال رداءت را دارد زيرا كه اسباب ورم سريع غشاء مخاطى لولهء هضمى و سوء هضم و غشيانهاى متعدّده مىشود بجهة تكميل عمل تغذيه دو مسئلهء عمده را كه چندان اطّلاعى بر انها پيدا نكرده اند اكنون ذكر مىنمائيم ( 1 ) آنكه بايد تهيّهء هضم غذا را نمود يعنى بايد با كمال دقّت آن را جائيد چهبسا اشخاص ديده شده كه غذا را نجائيده فروميدهند و اين عمل را هنر و اسباب فخر خود قرار دادهاند اكنون بهبينيم چه حالت روى مىدهد معده چون لازم است اغذيهء نجائيده را سحق و صلايه نمايد لا بدا بايد عمل فوق العادة بجا اورد ليكن باز اكر معدهء انسان هم مانند معده بعضى حيوانات عضلهء بزرك كثير القوّه بود چندان عيبى نداشت مثلا معدهء بعضى طيور از قبيل بوقلمون كه مىتواند كلولههاى سربى را مانند خمير نرم كند و ميخهاى اهنى را مانند غبار سحق و صلايه نمايد بدون آنكه به خودش ضررى وارد ايد ولى افسوس كه معدهء انسان كيسهءايست نازك و پژمرده و به هيچ وجه اغذيه را نرم و صلايه نتواند نمود بعلاوه موادّ مزبوره پس از يك هضم بطئ و پرزحمتى تقريبا بدون تغيير منجذب نشده از امعاء عبور كرده و اسباب تحريك انها