واجد على خان

23

علم الأبدان ( فارسى )

بگرده مىآيد آب خالص نمىباشد بلكه با خون ممتزج مىماند پس گرده‌ها خون را از آب جدا مىسازند و جزوى خون صافى را بشش و دل مىفرستد و ما بقى را صرف غذاى خود مىكند و آب صاف را كه آن استعداد غذائيت ندارد از راه حالبين اعنى برانج بمثانه دفع مىكند تشريح مثانه مقام مثانه ما بين عانه و دبرست و او موضوع شده بر معاء مستقيم مردان را زير عظم عانه و زنان را در اسفل رحم و نفع مثانه جمع كردن بول‌ست بتدريج و خارج كردن بيك دفع و مثانه جسمىست عصبى الجوهر مضاعف يعنى دو طبقه دارد طبقهء داخلى عصبىست و طبقهء خارجى صفاقى و مركب‌ست از آورده و شرائين و شكل وى بلوطىست و طبقهء داخلى او نسبت بطبقهء خارجى سخت‌ترست تا صابر بود بر حدت لذع بول و عصبى الجوهر از انست تا درك حدت مائيت به سهولت نمايد و بدان سبب قوت دافع به حركت درآيد و دفع بول بخارج نمايد و طبقهء خارجى صفاقى از آنست تا محافظت نمايد طبقهء داخلى را و از پاريدن محفوظ دارد و صفاق پرده شكم را گويند تشريح ؟ ؟ ؟ و قضيب هر واحدى از انثيين مركب‌ست از گوشت سفيد و چرب و آورده و شرائين و گوشت انثيين و گوشت انثيين مندوبست و نرم و ذى ثقبه‌ها مانند گوشت پستان و غشاى از صفاق برآمده بر انثيين مشتمل گشته و فائده انثيين پختن مادّهء منىست و كيفيت نزول منىست نزول منى از دماغ در انثيين بقول بقراط بدين‌گونه است كه خميرهء منى از دماغ به راه آن دو رگ كه در خلف هر دو گوشست به نخاع مىرسد و از نخاع بكليتين و از انجا بانثيين و معلوم باد كه خمير منى تا كه در انثيين نمىرسد رنگش چون خون‌ست مائل بسپيدى و هرگاه به انثيين درآيد و بادعيهء منى اعنى مقام خود قيام گردد رنگش سفيدتر مىشود چنان كه خون حيض در پستان زنان شير مىشود و در نزول خميرهء منى از دماغ به راه هر دو رگ مذكور دليل آنست كه از بريدن هر دو رگهاى پس گوش قطع تناسل مىشود و جمهور اطبّا بران اتفاق دارند كه منى چنان كه در مردان‌ست همچنين در زنان‌ست و قضيب مركب‌ست از گوشت قليل و عصب و آورده و شرائين و عضلات و رباطات و كيفيت لعوظ طبعى اينست كه رباطهاى او بريح ممتلى مىشود و شرائين بروح و آورده به خون و قوت برخاستن قضيب از قوت دل‌ست و حس وى از