ويست و علامت انقباض دماغ از برد رسيدن سردى صعب بر سر عند النوم و عدم آثار اعراض قسم اول يعنى تصاعد ابخرهء مادى بدماغ ظاهرست صرع بفتح صاد مهمله و سكون راى مهمله و عين مهمله در لغت بمعنى سقوط و افتادن بر زمين آمده و در عرف اطبا صرع علتيست كه افعال اعضاى نفسانى بدان ناتمام و بىنظام بود و مريض بر زمين بيفتد و هيئت اعضا در ان حالت متغير گردد و در هندى مرگى بكسر ميم و كاف فارسى گويند و ابيليميا بضم اول و فتح موحده و سكون تحتانى و كسر لام و سكون تحتانى ثانى و كسر ميم و فتح تحتانى ثالث و الف نوعيست از صرع كه محققين ارواترين انواع صرع گفته‌اند و مىنگارند كه سبب آن امتلاى بطون دماغ و جميع اعصاب از خلط غليظست كه بجميع اعضاى بدن تشنج حادث مىشود و آفت به اعضاى رئيسه و نفسانيه مىرسد و اين صرع قريب سكته است و ماده‌اش بلغم يا سودا بود و مرض كاهنى و ام الصبيان و ام الشياطين و ريح الصبيان و فزع الصبيان و قسيا و قاذون و ابرء قلسا از اسامى صرع‌ست چنانچه امام رازى و طبرى و حكيم ابو الفرح و علامهء شيرازى و شارح اسباب و علامات بتصريح آنها پرداخته‌اند و قال المجوسى و الاسباب المحدثة للصرع ليست كلها فى بطون الدماغ كما يكون ذلك فى السكتة لكن يكون السدة فى بعض البطون و فى المجارى و فى الاعصاب المتحركة للاعضاء و الخلط المحدث له دون الخلط المحدث للسكتة فى كميته و كيفيته و جوهره اعنى انه اقل بردا و اقلّ مقدارا و اقلّ غلظا و لذلك صار البدن فى وقت نوبته الصرع قد يحس اى احساسا ماه ؟ ؟ ؟ يتحرك و اما فى السكتة فلا يحس و لا يتحرك البتة و قال الشيخ فى الصرع و اكثره التشنج الكلى اى السبب القريب بتشنج كلى و ليس مراده بالتشنج الكلى ما يكون فى كل واحد من الاعضاء جملة فان ذلك غير واجب فى الصرع بل لا يختص عروضه بعضو مخصوص دون غيره و ربما كان هذا هو الاكثر لان من انواع الصرع ما هو خفيف بحيث لا يتشنج فيه الا الاعضاء الصغيرة و القريبة من الدماغ فقط دون الاطراف و الاعضاء الكبار هذا ما صرح حكيم على فى شرح القانون و محققين ؟ ؟ ؟ تصريح كرده كه سبب كلّى صرع سدّهء غير تامه باشد كه در بطون دماغ و مجارى اعصاب حادث گردد و از ان روح نفسانى در اعضا بر مجراى طبعى نافذ نشود پس تشنج اعصاب و تمامى اعضا دست دهد و زبد و اضطراب و تحير و گزيدن زبان و كذلك صفرت آن و خضرت رگهاى تحت اللسان و گرانى سر باندك دل‌تنگى و خشمناكى و در قرب نوبت ثقل زبان و خوابهاى پريشان و ترس و بددلى و نسيان و بىصبرى و بناحق رنجيدن و انديشهاى فاسد كردن و باندك سبب خشم و ضعف گرفتن از خواص اين علّت‌ست و سلطان آفت درين مرض اگرچه مخصوص بجزو مقدم دماغ باشد ليكن بنا بر مجاورت و همسايگى اجزاى ديگر نيز متاذى شوند و ازينجاست كه تميز و حفظ