احتمال دارد كه وباى ردى خبيث در صيف خواهد شد و امراض آن از چيچك و تپ و غيرهما حادث شوند اما اسباب ارضى يا بخارهاست كه متكون مىشود از معادن موذيه يا اشياى متعفنه يا اشجار رديه يا آب منتن يا زمين نمناك كه رطوبت بسيار داشته باشد و قابل تعفن بود يا مردهاى بسيار كه سوخته يا دفن كرده نشوند چنانچه در جنگهاى عظيم اتفاق افتد پس پديد آمدن عفونت كثير در عالم و مردن و گريختن جانوران كه زير زمين سكونت مىدارند و زيان كردن غلهء آن فصل بخلاف غلهء فصل سابق نشان حدوث و با از اسباب ارضىست و بساست كه تاثير هواى وبائى بسبب مجاورت از يك بلده ببلدهء ديگر سرايت كند و در اكثر بلاد عام شود و بايد دانست كه گاهى سبب و با از اسباب مذكوره بر زمين ظاهر مىباشد و معلوم مىشود و گاهى اندرون زمين پنهان بود و معلوم نمىگردد و در آب و هوا تاثير مىكند پس هرگاه حشرات الارض و ضفادع بسيار ظاهر شوند و پرندگان كه حس آنها تيزست مثل لقلق و ابابيل از آشيانهء خودها بگريزند اگرچه بيضها و بچها داشته باشند و موشها و ديگر حيوانات كه زير زمين سكونت دارند از رخنهء خودها افتان و خيزان برآيند و حيران و سراسيمه بگردند بدانند كه و با عن‌قريب حدوث خواهد گرفت دوم ماكول و مشروب بدانكه هرچه ماكول‌ست تاثير آن در بدن انسان بالماده بود يا بكيفيت يا به صورت نوعيه يا بماده و كيفيت و يا به صورت و كيفيت يا به صورت و ماده يا به صورت و ماده و كيفيت هر سه پس ماكولى كه تاثير و تاثر آن در بدن بماده فقط باشد نه بكيفيت و صورت آن را غذاى مطلق خوانند چون نان گندم و گوشت و مانند اين و اگر تاثير آن در بدن بماده و كيفيت هر دو باشد بغلبهء ماده كه پس از تاثير و تاثر از ان خلطى حاصل گردد كه جزو بدن تواند شد آن را غذاى دوائى خوانند چون ماء الشعير و خرپزه و شلغم و زردك و چغندر و كدو و غيره و اگر تاثير آن بماده و صورت هر دو باشد اما ماده غالب بود آن را غذاى ذو الخاصيت گويند چون روغن گاو و غيره و اگر تاثير آن بماده و كيفيت و صورت هر سه باشد دو طرف دارد يا غذائيتش غالب‌ست يا دوائيتش اگر غذائيتش غالب‌ست آن را غذاى دوائى ذو الخاصيت نامند مانند تفاح و خمر كه با وجود تغذيه و اندك كيفيتى غالب بر بدن تفريح و سرور مىآرد و اگر دوائيتش غلبه دارد دواى ذو الخاصيت گويند همچو نعناع و اگر تاثير آن بماده و صورت هر دو باشد اما بعد فعل و انفعال با حصول تغذيه احداث سميت نمايد غذاى سمى خوانند مانند مغز بلادر و اگر تاثير آن بماده و كيفيت و صورت هر سه باشد و بعد تاثير و تاثر با حصول غذائيت و كيفيتى غالب احداث سميت كند آن را