مىكند واقع شده هواى آنها اكثر بىاعتدالى مىدارد چنانچه در كشور هند علاقهء شرقى ناگپور و علاقهء سندربن و يا بسبب وضع مسكن‌ست چنانچه مسكن بسيار مرتفع اصح و ابردست در موسم بهار و تابستان و خزان بدون زمستان كه در موسم زمستان مفرط البرودة بود چنانچه در كشور هند شمله و غيره از كوهستان هماله و معمورهء زمين مستوى مسطح بلند صحيح‌تر از مرتفع‌ست و هواى آن معتدل باشد در هر فصل چنانچه از مضافات كشور هند علاقهء راج ميسور و علاقهء رياست حيدرآباد و بلاد و مساكن كه در زمين پست واقع‌اند هواى آنها در تابستان بسيار گرم بود چنانچه بعضى مساكن ديار كابلستان و يا بواسطهء خاك مسكن‌ست چنان كه زمين كبريتى مجفف و مسخن هواست و زمين نزى معفن و مرطب و زمين سنگى خشك‌ترست و هواى آن خشك‌تر اما تغير غير طبعى كه مضاد طبيعت بود آنست كه هوا فاسد شود خواه فساد در جوهر او بود همچو و با و خواه در كيفيت همچو شدت برد در صيف و شدت حرارت در شتا و حدوث و با از اسباب سماوى و اسباب ارضى هر دو مىباشد اسباب سماوى آن بودن فصول سال متغير الحال و كثرت شكستن ستارگان و حدوث كواكب دنباله‌دار و بودن هوا گاهى مكدر و غبارآلوده و گاهى بىغبار و باريدن باران كمتر و ماندن ابر دائم و معرا بودن از اسباب ارضىست و محققين نگاشته‌اند كه چون هوا در روز واحد بكرات و مرات متغير شود و يك روز هوا صاف شود و شعاع آفتاب بوجه احسن ظهور پذيرد و روز ديگر هواى مكدر و غبارآلوده شود حكم بحدوث و با دارد و هرگاه زياده شود شكستن ستارها و حدوث كواكب دنباله‌دار در آخر گرما و خريف پس و با پيدا شود و همچنين اگر موسم گرما قليل الحرارة بود و هوا مكدر و غبارآلوده شود و در ابتداى گرما تغير درختان و در خريف شكستن ستارها و حدوث كواكب دنباله‌دار بود و نيز در ربيع شكستن ستارها و حدوث ستارگان دنباله‌دار بوده باشد اميد حدوث و با باشد و نيز وقتى كه هوا در آخر گرما بسيار گرم بود و در خريف باران نبارد و غبار كثير باشد علامت حدوث وباست و نيز هرگاه علامات باران در آخر خريف و اول سرما بسيار باشد و باران نبارد و هواى مكدر و غبارآلوده بود هواى سرما فاسد خواهد شد و كثرت وزيدن باد جنوب و باد مشرق در كانونين كه آن دو ماه رومىست كه از نصف ماه پوه تا نصف ماه پهاگن تمام مىشوند از علامات وباى سرمائىست و نيز چون در ربيع باران كمتر بارد پس از ان باد جنوب بسيار وزد و ابر چند روز ماند و بعد از ان مطلع صاف شود و پس از ان افراط حرارت روز و ابر و برودت شب پيدا گردد و هوا بارد و غبارآلوده بود