يا بقاى نوع و اعضاى رئيسه بحسب بقاى شخص سه‌اند نخستين قلب و آن مبدأ قوت حيوانىست و دومى دماغ و آن مبدأ قوت نفسانىست و سومى كبد و آن مبدأ قوت طبعىست و بحسب بقاى نوع اين هر سه اعضاى مذكوره مع عضو چهارم‌اند كه انثيينست و آن محل نضج منىست و خادم رئيسهء مهيى آنست كه چيزى را مهيا نمايد براى پذيرفتن فعل مخدوم خود و آن ريه است و حجاب مر قلب را و معده و ماساريقا مر كبد را و چشم و گوش و بينى و شبكه مر دماغ را و اوعيهء منى مر انثيين را و خادم رئيسهء مؤدى آنست كه چيزى را كه مخدوم او در ان فعل كرده باشد ازو نقل كرده بسوى ديگر اعضا كه سزاوار آن چيزاند برساند و وى اعصاب‌ست مر دماغ را و شريانهاست مر قلب را و آورده است مر كبد را و احليل و رگهاى ما بين احليل و انثيين مر انثيين را در مردان و رگهاى ميان انثيين و رحم مر انثيين را در زنان و رحم هم خادم‌ست از جهت محافظت منى و تربيت جنين اما نه مهيىست و نه مؤدى و اعضاى مرؤسه آنست كه روان شود بسوى آنها قوتها از اعضاى رئيسه و مرؤسه چهار گونه‌اند يكى آنكه رئيس‌ست و خادم نيست و آن دماغ و انثيينست دوم آنكه هم رئيس‌ست و هم خادم و آن كبدست كه از جهت قوت تغذيه دادن باعضا رئيس‌ست و بنا بر پذيرفتن قوت حيات از قلب مرؤس و بنا بر خدمت كردن قلب و دماغ را خادم سوم آنكه رئيس نبود و خادم باشد و آن معده است و شش و طحال و كليه چهارم آنكه نه رئيس باشد و نه خادم و آن لحم حساس ست و غير مرؤسه آنست كه بسوى آنها از اعضاى رئيسه قوتهاى طبعى و نفسانى روان نمىشود و در ذات آنها قوت غريزى بالاستقلال‌ست كه امر تغذيه بدان مكتفى گردد و آن همچو عظام و غضاريف و لحم عديم الحس‌ست و بالجمله اعضا بر دو قسم‌ست مفرد و مركب و اعضاى مفرد را اعضاى متشابهة الاجزا و اعضاى مركب را اعضاى آليه گويند كه آلهء نفس و افعال‌اند در جمله حركات و افعال اما مفرد كما صرح به المحققون ده نوع‌ست عظام و غضاريف و اعصاب و عضلات و اوتار و رباطات و شريانها و آورده و غشا و لحم و كما قال الشيخ الرئيس سواى لحم جميع دعائم بدن و قوائم شكل‌اند و على ما قال صاحب الكامل و المغنى ده مذكوره و شحم و جلد و شعر و ظفر چهارده‌اند و ابو سهيل مسيحى بدون جلد سيزده گفته اما بجاى شعر مخ شمرده و محققين لحم و شحم و سمين را اعضاى دمويه گويند و عظام و غضاريف و غيرها تا غشاى متذكرهء بالا را اعضاى منويه نامند و شعر و ظفر از فضلات شمرند و اما اعضاى مركب جمهور اطبا بالاتفاق از انها قلب و ريه و حنجره يعنى قصبهء ريه و لهات و حجاب را آلات حيات و تنفس خوانند و دماغ و نخاع و چشم و گوش و بينى