شمس الدين احمد

48

خزائن الملوك ( فارسى )

منفذى همچو قمعى واقع شده براى نضج خون لطيف كه از بطن ايمن ببطن ايسر مىرسد و جالينوس و ديگر متشرحين آن را دهليز القلب خوانند و انبساط و انضمام آن حسب انبساط و انضمام قلب‌ست پانزدهم حجاب حاجز اما حجاب حاجز كه بيونانى ديافرغما و بانگريزى دايافرم نامند پرده‌ايست كه حاجزست ميان آلات تنفس و آلات غذا و سطح فوقانى آن بغشاء الريه و ريه و حجاب القلب و قلب و سطح تحتانى آن بصفاق و معده و طحال و معاى اثناعشرى و كليتين اتصال مىدارد و مؤلف‌ست از جوهر لحم و غشا و عصب حساس و متحركه و ممدريه در انقباض و انبساطست و آن از سطح خلف غضروف الخنجرى و سطح درونى شش اضلاع زيرين آغاز شده و بر سبيل توريب باسفل منحدر گرديده بهر دو پهلو و از طرف راست تا فقرهء آخر فقار قطن و از جانب چپ تا فقرهء چهارم فقار مذكوره منتهى گشته و در ان سه ثقبه واقعست يكى منفذ نفوذ اوريطى و دوم منفذ نفوذ مرى و عصب الريه و المعده و سوم منفذ نفوذ وريد اجوف تحتانى و نيز در حصهء زيرين آن در هر دو پهلو چند سوراخ ديگر واقعست كه از انها اعصاب همدرد صدريه و وريد مفرد صغرى و گاهى وريد مفرد كبرى نافذ مىشوند و نزد اطباى يونان از متصل مبدء اين حجاب غشائى ناشى شده و باعلى برآمده و دو شق گرديده يكى بجانب خلف سينه و دوم به طرف قدام آن و تا ملتقى الترقوتين رسيده بهم پيوسته و محل حدوث ذات العرض و ذات الصدر همين غشاست و اين غشا را با حجاب مذكور تعلقى نيست و اتباع اطباى يونان غشاى قاسم الصدر و متشرحين انگلستان غشاى ممدود الصدر مىنامند شانزدهم مرى اما مرى كه مجراى طعام و شرابست و بانگريزى ايسافيكس نامند از مقابل فقرهء پنجم فقرات العنق و كنارهء زيرين غضروف خاتميهء حنجره آغاز شده خلف قصبهء ريه مائل به چپ فرو منحدر مىشود و از منفذ حجاب حاجز گذشته مقابل فقرهء نهم يا دهم فقرات الصلب در فم معده منتهى مىگردد و نزد پيروان اطباى يونان و متشرحين انگلستان مؤلف‌ست از لحم و غشا و اعصاب و آورده و شرائين و چهارتو است و دوتو غشاى درونى و برونى و دو طبق درميانى كه يكى خانه‌دار و دوم عضلاتىست و ليفهاى طبق درونى آن مستطيل و ليفهاى طبق برونى آن مستعرض واقع شده جهت سهولت جذب و راز در او هفتدهم فم معده اما فم معده كه ما بين مرى و معده نزد مقطع عظم القص محاذى عظم الخنجرى واقعست مؤلف‌ست از شعب عصب دماغى و كثير الحس‌ست و بعض اطبا آن را فؤاد خوانند سيزدهم معده اما معده كه بانگريزى استمك ؟ ؟ ؟ نامند جسمىست مستدير الهيأة بر شكل كدو و مركب‌ست از لحم و اعصاب و وريد و شرائين كه اعصاب آن شاخهاى فرع پانزدهم جفت هشتم اعصاب دماغى و وريد آن موسوم بوريد المعده و شرائين آن شاخهاى شريان‌البطنيست و نزد پيروان اطباى يونان دو طبقه است