شمس الدين احمد

45

خزائن الملوك ( فارسى )

نامند عضوىست لحمى مخروطىشكل كه از بالاى حنجره آويخته است و آن مركب‌ست از لحم و آورده و شحم و از شرائين و عضلات معراست و منفعت آن تصفيهء هوا از دخان و غبار و امداد صوت‌ست و انگلستانيان ملاذه را در حجاب الحنك شمرده دهم بلعوم اما بلعوم كه بانگريزى فيرنگس نامند كيسه‌ايست كلان به صورت قيف مركب از غشاى المس و غشاى صلب ريشه‌دار و عضلات كه در مؤخر حنجره و مقدم حصهء عنقيهء عمود الفقرات از بيخ جمجمه آغاز شده لغايت فقرهء پنجم عنق و تا مقابل غضروف خاتميهء حنجره افزوده در مرى تمام مىشود و از راس فوقانى با زائدهء عظم القمحدوه كه پيش سوراخ مخرج النخاع واقعست و باجزاى حجريهء عظمان الصدغ ملتصق‌ست و از راس تحتانى با مرى شمول شده و بيان عضلات آن در تشريح عضلات مرقوم گرديده و در جوف آن سوراخهاى پسين منخرين و سوراخهاى متعلقهء طريق الاذنين كه از انها باد در هر دو درونى گوش مىرسد و سوراخهاى حلق و حنجره و مرى واقع‌اند يازدهم حنجره اما حنجره كه بانگريزى ليرنگس نامند دهان قصبهء ريه است و آلهء اتمام صوت و حصر نفس و نزد اطباى يونان عضوىست غضروفى مركب از سه غضروف كه از آنها يكى در پيش حنجره واقعست و آن را درقى و ترسى گويند و دو در پس حنجره مائل بمرى واقع‌اند و از هر دو يكى را لا اسم له خوانند و ديگرى را مكبى نامند و مكبى مذكور در وقت بلع طعام و آب بر ثقبهء قصبه مىافتد تا چيزى در قصبه نرود و انفتاح و انغلاق حنجره به آنست و در جوف حنجره جسمىست مشابه بلسان مزمار كه منضم و منفتح مىشود و صوت بدان حاصل آيد و حلقهء سر حنجره را غلصمه خوانند و ميان حنجره رطوبتى چرب و لزج‌ست كه حنجره را ترهمى دارد و معاون برآمدن آوازست و متشرحين انگلستان تشريح كرده‌اند كه حنجره آلهء آواز و باب مدخل و مخرج هواست و بر پيش گلو ما بين بيخ زبان و قصبهء ريه واقع ست و مؤلف‌ست از غضاريف و عضلات و رباطات و شرائين و اعصاب و غشاى المس و تشريح غضاريف بدين نهج‌ست كه نخستين غضروف ترسيه است كه در پيش حنجره واقعست و دوم غضروف خاتميه كه مشابه انگشترىست و زير غضروف ترسيه و بالاى قصبهء ريه واقع شده و سوم غضاريف طرجهاليه كه دو عدداند و بر هر دو پهلو كنارهء فوقانى حصهء پسين غضروف خاتميه واقع‌اند و چهارم غضروف مكبيه كه به صورت برگ تنبول محاذى سوراخ حنجره واقعست و از راس نوك‌دار باز اويهء پسين غضروف ترسيه چسپان شده و در هنگام بلع طعام و شراب منفذ قصبه را مسدود مىسازد تا از ورود چيزى محفوظ باشد و اين غضاريف مشرحهء بالا با رباطات كه همگى هفتده عددست بعظم اللامى و باهم مرتبط شده‌اند و عضلات در حنجره هشت جفت يافته مىشود كه پنج جفت از انها بمنفذ حنجره و سه جفت از انها بغضروف مكبيه تعلق دارند و اسامى هريك آنها در تشريح عضلات مرقوم شده