شمس الدين احمد

21

خزائن الملوك ( فارسى )

مستقيمهء فخذيه و چهارم را عظيميهء وحشيه و پنجم را عظيميهء انسيه و ششم را ساقيه و هفتم را ساقيهء تحتانيه مىخوانند دومى عضلات درونى ران و اول آنها را عانيه و دوم را مقربة طويلة للفخذ و سوم را مقربة قصيرة للفخذ و چهارم را مقربة كبيرة للفخذ و پنجم را رقيقيه مىگويند سومى عضلات موخر ران و ازينها اول را ذات الراسين للفخذ و دوم را نصف الوتر و سوم را نصف الغشا مىنامند ثالث جماعت عضلات ساق و اين عضلات را در دو گروه مقدم و موخر منقسم مىسازند نخستين گروه اول مقدم كه در پيش و پهلوى برونى ساق واقع‌اند شش عضله‌اند و ازينها اول را مقدمة للقصبة الكبرى و دوم را باسطة طويلة لاصابع القدم و سوم را باسطة خاصة لابهام القدم و چهارم را ثالثة للقصبة الصغرى و پنجم را طويلة للقصبة الصغرى و ششم را قصيرة للقصبة الصغرى مىخوانند دوم گروه مؤخر و اين گروه را در دو طبق ظاهره و غائره تقسيم مىسازند نخستين طبق ظاهره و درين سه عضله‌اند كه اول اينها را بطنيه و دوم را اخمصيه و سوم را سمكيه مىگويند و دومى را طبق غائره و درين چهار عضله‌اند و اول اينها را داحضيه و دوم را قابضة طويلة لابهام القدم و سوم را قابضة طويلة لاصابع القدم و چهارم را مؤخرة للقصبة الكبرى مىنامند رابع جماعت عضلات القدم و اين عضلات را در دو گروه منقسم مىسازند گروه نخستين عضلات پشت قدم و گروه دوم عضلات اخمص قدم و اول عضلات گروه اولين يعنى پشت قدم دو قسم‌اند كه قسم اول آن را باسطة قصيرة لاصابع القدم و قسم دوم آن را متوسطات ظهر للقدم مىخوانند و اين قسم دوم در شمار چهار عضله باشد ثانى عضلات گروه دومين يعنى اخمص قدم و اين گروه را در چهار طبق توزيع مىكنند و طبق اول سه عضله دارد كه اول آن را مبعدة لابهام القدم و دوم را مبعدة لخنصر القدم و سوم را قابضة قصيرة لاصابع القدم مىگويند و طبق دوم دو عضله دارد كه اول را عضله ممدة و دوم را دوديات للقدم مىنامند و اين عضلات دوديات مطابق عضلات يد در شمار چهار مىباشد و طبق سوم چهار عضله دارد كه اول را قابضة قصيرة لابهام القدم و دوم را مقربة لابهام القدم و سوم را عرضية قدمية و چهارم را قابضة قصيرة للخنصر مىخوانند و طبق چهارم سه عضلهء خرد دارد كه آنها را متوسطات كفية للقدم مىگويند سادس اعصاب كه واحد آن عصب‌ست و عصب نزد اتباع اطباى يونان جرمىست سفيد لين در حس و انعطاف و خم و دوته شدن و صلب در انفصال و گسيختن و مزاج اعصاب بارد رطب‌ست و همه اعصاب مصمت‌اند الا زوجى كه به چشم آمده و در التقاى صليبى محل نور باصره شده و بعصبهء مجوفه اشتهار دارد مجوف‌ست و اعصاب آنچه از دماغ ناشى شده جوهر آنها لين‌ست و باز آنكه از مقدم دماغ رسته ؟ ؟ ؟ جوهر آنها الينست از انها كه از مؤخر دماغ نابت شده و آنچه از نخاع ناشى شده جوهر آن يابس‌ست و فائده خلقت اعصاب در بدن استكمال اعضاى صاحب حس و حركت بالقوه بظهور آمده و نزد متشرحين انگلستان