و غضب و صوم مفرط و سهر و جماع احتراز ورزد و استعمال حمام مرطب نمايد و اگر مزاج كبد شخصى رطب باشد علامت آن اندام نرم و عروق پرخون و چهره بانضارت و طراوت و پوست نرمهء شكم غليظ مىباشد و فضول مندفعه با رطوبت و كثرت بود تدبير آن از غذا گوشت گوسفند دو ساله و تيهوج و كبك و درّاج و مرغ كباب كرده و نان تنورى و از فواكه مغز پسته و مويز منقى و از حلويات حلواى عسلى و جوزى و از ادويه جوارش دارچينى بهتر باشد و اگر مزاج كبد شخصى مركب از حرارت و يبوست باشد علامتهاى حرارت در غايت ظهور بود و اگر مركب از برودت و رطوبت باشد آثار برودت در نهايت بروز باشد پس تدبيرات نيز حسب ملاحظهء تركيب به كار بايد بست و علاج سده و ديگر امراض جگر از معالجات جويند نهمى حفظ صحت طحال براى حفظ صحت طحال از مولدات سودا و محرقات اخلاط مثل عدس و بادنجان و عرق خرما و عسل و سير و پياز و لحم قديد و نحو آن احتما ورزند و از امتلا و حركت بر امتلا و نعره زدن محتاط باشند و بغذاهاى لطيف معتدل رغبت نمايند و آنچه در تدبير كبد نگاشته آمد بجز كاسنى در حفظ صحت طحال نيز مناسب و ملايم‌ست و گفته‌اند كه نقوع مويز با ريشهء چوب گز حافظ صحت و دافع اكثر امراض سپرزست و كبر و زعفران و بسباسه حافظ و مقوى سپرزاند دهمى حفظ صحت آلات تناسل كليتين و مثانه و انثيين براى حفظ صحت كليتين و مثانه و انثيين مىبايد كه از اغذيهء غليظه و مياه غليظه و مداومت شير و پنير و انضباط بول احتراز كنند و هر صباح از خواب برخاسته بلا توقف بدفع فضلهء شب پردازند و در فصل خرپوزه خوردن خرپوزهء شيرين را سنت دانند و احيانا استعمال مدرات واجب شمارند و باقى حفظ تركيب انسانى از ضربه و سقطه و غير آن ظاهرست اما تعديل حركات نفسانيه دوگونه است يكى آنكه بهمت عالى عقل و ادراك حقائق امور خير و شر جهان ناپايدار بر خود هموار سازند و غم و شادى گذران را رخت بر باد اندازند تا از سنوح خير و شر و فرح و خوف و لذت و الم و هم و غم زياده از تجويز عقلى ايمن باشند دوم آنكه اگر احيانا افراط احدى از عوارض مذكوره دست دهد استعمال ادويهء قلبيه حسب مزاج باردا كان او حارا مفردا كان او مركبا بر نفس خود دريغ ندارند چه خاصيت اين ادويه حفظ حرارت غريزى و حراست صحت حاصله و تقويت قوى و صيانت اعضاى رئيسه و تصفيهء روح و دفع بخارات دخانى مظلمه است و تدارك ازالهء نكايت آن عرض نمايند مثلا اگر غضب و غم و خوف مفرط دست دهد مفرح و دواء المسك تناول كنند و عرق گاو زبان بنوشند و ازالهء نكايت غضب بلعب و حكايات و هزل و ظرافات و ازالهء نكايت غم و خوف به مجالست محبوب مرغوب و سماع الحان دلكش و شرب شراب نموده خويش را تسكين دهند و گفته‌اند كه در غضب آب انار ميخوش بقند چاشنى داده و تمر هندى و آلو بخارا با قند سفيد