دسم شديد النتن باشد و با التهاب برآيد و در نزلى چيزى مانند مخاط يار بود و بعد نوم طويل حاجت باجابت افتد و در ورمى ريم وقيح به بروز آيد و قليل يا از قلت فضول اغذيه و بيشتر منجذب شدن اجزاى غذائيه بسوى جگر يا از احتباس در امعا يا بواسطهء اغتذاى ديدان امعا مىباشد و محتبس در امعا خبر دهد بر قولنج و يا بر ضعف دافعه و معتدل بينهما صحيح باشد دوم قوام و اين نيز سه قسم بود رقيق غليظ معتدل بينهما و رقيق را رطب و غليظ را يابس نيز خوانند و براز رطب غير لزج يا از تناول اغذيهء ملينه و مرطبه و نوشيدن آب گرم بود و يا از ضعف هضم معدى و يا از سدهء ماساريقا و ضعف جذب آن و يا از مواد رقيقهء نزليه و يا از برودت مفرط مزاج و لزج از خوردن غذاى لزج باكثار و مزاج حار يا از خلط لزج يا از ذوبان اعضاى اصليه و يابس از استعمال اطعمهء يابسه و يا از افراط تحليل و يا از حرارت مشتعلهء ميبسه و يا از كثرت درور عرق و بول و يا از طول لبث ثفل در امعا يا خشكى مزاج مىباشد و يا مختلف القوام از رقيق و كثيف بود و سبب آن كشادن اثفال يابسهء محتبسه بواسطهء مفتحى و حدوث اسباب ترقيق بعد از قبض بغتة و لغزانيدن اثفال خشك را مىباشد و معتدل بينهما صحيح بود سوم لون لون طبعى براز خفيفة النارية بود و اصول لون براز غير طبعى چهارست اصفر اسود اخضر ابيض اصفر شديد النارية دلالت كند بر حرارت و غلبهء صفرا و قليل النارية بر فجاجت و برودت و گاه بود براز اصفر از تناول غذاى مصبغ چون مزعفر و مانند آن و ابيض دلالت كند بر غلبهء بلغم و برودت مزاج و يا بر سدهء مجرى ميان مراره و امعا و سدى منذر بر يرقان مىباشد و براز سفيد مدى و قيحى اكثر از انفجار دبيله بود هرگاه با نتن رائحه باشد و اگر در حالت صحت اين نوع بوقوع آيد سبب آن اندفاع فضلات مجتمعه در عروق و اعضا باشد و موجب نقاى بدن و نيك بود و اسود و اخضر دلالت كند بر آنچه دلالت مىكند بر ان بول متلون بالوان مذكوره و براز اسود در مرض حاده دال بر موت بود اما براز سبز اطفال را اكثر لاحق مىشود و بحسب سبب مختلف بود و بيان آن در امراض اطفال خواهد آمد چهارم هيئت براز و بحسب هيئت دو قسم باشد مجتمع و منتفخ مجتمع صحيح باشد و منتفخ دال بر غلبهء ريح بارد و قصور هضم بود پنجم وقت براز اگر سريع البروز بود سبب آن يا تناول غذاى مزلقه باشد يا انصباب رطوبات مفرط از اخلاط بر امعا بسبب عدم جذب ماساريقا يا حدوث قروح و بثور و سحج امعا يا ضعف هاضمه و ماسكه و اگر بطئ البروز باشد سبب آن استعمال حابسات يا تناول غذاى قابض يا وقوع ورم و سده در امعاى اسافل و برد آن يا ضعف دافعه و هاضمه و قوت ماسكه مىباشد ششم رائحهء براز شديد النتن دال بود بر كثرت اخلاط عفنه و يا بر ذوبان اعضا و حامض الرائحه