جامهاى گرم نطيف پوشيدن و به آرام و سكون كوشيدن و عطريات بوئيدن و بعيش و بازى گذرانيدن و با معشوقهء دلربا يك جا خوابيدن به شرط قلت جماع اثر نمام دارد و كثرت تغذيه و استعمال ماء الجبن و ماء اللحم و اكل فواكه و خواب معتدل و اختيار رياضت قليل بر سبيل تفرج و معجون لبوب و حلويات و شير و برنج و شكر همه مسمن است و از اغذيهء كه مخصوص به اين كار است هريسه و حليم و كله و پايچه و گوشت طيور مسمنه چون ماكيان و بط و كبك كباب ساخته و نان سميد و امثال آن هرچه مرطب و مغلظ و جيد الكيموس است و در تناول اغذيه رعايت هضم واجب دانند در اين صورت گوشت بره و بزغاله بهترين اغذيه است كه ثقل ندارد و بدن فربه مىسازد و تكثير غذا به غايت مؤثر است به شرط هضم بالجمله چه در دوا چه در غذا رعايت معده ضرورى دانند و به حسب احتمال او ادويه و اغذيه استعمال فرمايند . ذكر ادويهء مفرده و مركبه كه بدن را فربه كند : چون زن حجر بقر از ثمن درم تا ربع بجلاب و بشربت سيب هر صبح و زيادتى نور قمر قبل دخول حمام بخورد و بعد خروج از حمام شورباى ماكيان يا شورباى لحم گوسفند بنوشند بنوشد تسمين نيك كند و مجرب سويديست و شرب به آبى كه نخود در آن تر كرده باشند نيز در تسمين بدن مجرب او است و كذا نوشيدن آب آهن . و كذا شير زنان مجرب خود نوشته . و گويد كه بگيرند بيخ نفل و فعلهاى كوچك كنند و يا بكوبند در ديگ انداخته از آب پر نمايند و در ته ديگ ديگر سوراخ باريك بسيار كرده بر دهن ديگ اول نهند و به آرد و موى هر دو را وصل كنند و بگيرند مويز و در ديگ ثانى يعنى سوراخ دار انداخته سر آن نيز به آرد و موى بند كنند و زير ديگ اول آتش معتدل نمايند تا آن‌كه آب فانى شود پس مويز گرفته خشك كرده هر روز يك مويز بخورند كه در تسمين تجربه كرده‌ام . و ايضاً از تجارب خود نوشته كه دواى مسمن از اول ماه تا چهارده روز در زيادت تور هلال استعمال كنند كه به زودى فربه گرداند . و دوايى كه براى فربهى شخصى مرتب سازند واجب است كه در خوردن اندك يا بسيار از آن كسى ديگر را شريك نگردانند بلكه هر كسى كه بر اسم او مرتب سازند آن را بخورد و بخيل كه آن روئيدگى است و در قروح مىرويد و اكثر برگ او سه عدد مىباشد آن را كوفته آب او بيفشرند و هركه ارادهء فربهى كند صد درم از آن آب با يك و نيم اوقيه شكر عراقى بخورد كه اسهال خوب مىآرد و عقب آن فربهى نيك پديد آيد و بوى اين روئيدگى مثل بوى خيار مىباشد و مجرب او است و شير گاو تازه و شير بز تازه و لبا و شير گوسفند و امتصاص انار شيرين بعد طعام و خوردن نان سفيد تازه و خوردن مويز و كذا پوست جو به شكر و كنجد مقشر به شكر به مرات كثير و اختلاط آب سبوس گندم در ادويه فربهى و خوردن بوزيدان در حريره و در سفوفات مسمنه . و كذا حب قلقل . و كذا مسكه و مالش آن . و كذا كرسنه بريان سوده به عسل آميخته هر روز به قدر جوزه . و كذا بيخ يبروج تا نيم درم . و كذا قمح . و كذا مغز حب المحلب . و كذا سنبل هندى . و كذا صمغ بادام . و كذا حى العالم با مصطكى و انيسون آميخته . و كذا فوه بصمغ . و كذا ترنجبين بدن اطفال را . و كذا انزروت با خربزه بعد خروج حمام . و كذا سخالهء طلا . و كذا شقاقل . و كذا سميد گندم و نشاسته به شير تازه پخته . و كذا لعبت بربرى . و كذا دارفلفل . و كذا بلوط . و كذا مويز و كتيرا . و كذا حلبه به آرد گندم پخته . و كذا سورنجان . و كذا مقل مكى . و كذا ابريشم . و كذا قنطوريون دقيق چون استفراغ بدن بدان نمايند . و كذا لحم ورل و شحم آن . و كذا هليون . و كذا موز . و كذا غبيرا . و كذا صمغ عربى . و كذا كتيرا . و كذا كرم قز خشك سوده سه درم با حريره آميخته . و كذا تخم شاهسفرم . و كذا بسدد . و كذا تخم بادرنجبويه . و كذا پوست گندم . و كذا حب بطم . و كذا روغن خشخاش هر واحد مسمن بدن است . و به قول ملكى و غيره اگر تودرى را در آب يك شبانه روز تر كنند بعده در خرقهء كتان بسته در آرد گندم نهاده نان او در قرن بپزند بعد از آن برآورده و باريك سائيده با آرد سفيد و شكر پخت بخورند فربه گرداند و به قول اسرائيلى اگر نقوع عذبه هفت روز بنوشند بعده قرص مبرد مستعمل و ورق استعمال كنند بعده دوغ گاو تازه روز بنوشند بعد از آن دوغ گاو بنان سفيد خشك‌كوفته بيست روز بخورند بدن را فربه و لون را حسين گرداند و به قول رازى برنج به شير تازه پخته به شكر خوردن بدن را فربه كند و به قول ابن ماسويه آرد باقلا و آرد نخود به شير گوسپند پخته به شكر خوردن مسمن بدن است و به قول هرمس آرد سفيد بشحم يا اليه آميخته ماكيان را بخورانند تا خوب فربه شود بعده ذبح كرده سر او بريان كرده بخورند و بگيرند چربى او و گداخته پوست و شكر بدان آميخته ماكيان بخورند و روغن آن بنوشند و ديگرى را شريك در اين نسازند خوب فربه گرداند و به قول مداينى اگر خصيه بز نر در تنور خشك كنند تا مثل سويق بماند و سائيده آرد عدس سفيد ده چندان آن بياميزند و همه را در روغن گاو بپزند و در آن اندكى نانخواه آميخته هر روز