پنج درم بخورند به سرعت فربه گرداند . و اگر زرشك و تخم كاسنى كوفته هر واحد پنج دروم عذبه كوفته ده درم همه را در آب گرم يك شبانه روز تر كنند و صبح صاف كرده با يك اوقيه شكر عراقى چهل روز متواتر بنوشند فربه كند و از مجربات ابن على است . و اگر حرمل را در آب تر كنند و در آن آب گندم تر نمايند و آن گندم را بماكيان بخورانند و بعد فراغ گندم ماكيان را ذبح كرده بخورند زود فربه كند و به قول شريف اگر ماكيان را كرمى كه از قز جدا شود بخورانند تا فربه شود پس آن را ذبح كرده بخورند خوب فربه شوند و جبريل عوض كردم قز خورانيدن چربى مرغابى به آرد سرشته بماكيان نوشته . حريره مسمن بدن نخود و سفيد در شير تر كنند تا شير را جذب كند پس خشك سازند و بيست درم يا ده درم از آن بگيرند و برنج و كشك جو و گندم هر يك دو درم و نان ميده خشك ده درم همه را كوفته بيخته در شير بپزند حريره مانند و بقند شيرين كرده ميل نمايند در چند روز نفع كند . دوايى كه براى تسمين از مجربات اوستاد مرحوم است مغز بادام نشاسته كتيرا شكر سفيد مساوى كوفته بيخته به قدر يك توله بخورند بعده شير گاو كه در آن ثعلب مصرى و نارجيل جوشانيده باشند بنوشند . ايضاً از تكمله هندى اسگند كنجد سياه مقشر هر دو برابر بكوبند و قند سياه برابر هر دو آميزند و قدرى ادرك نيز يار كنند و تا ده درم هر روز بخورند و بعضى موصلى بجاى كنجد آميخته و با شكر سفوف كرده نه درم با شير گاو مىخورند . روغن مسمن تأليف حكيم عماد الدين محمود بيخ بنفشه دو درم مغز پسته مغز حب السمنه مغز پنبه دانه مغز بادام شيرين هر يك سه درم مغز فندق مغز انجلك مغز هند يا نه هر يك چهار درم مغز چلغوزه مغز حب الزم مغز تخم خيارين مغز تخم كدو كتيرا هر يك هفت درم چوب چينى ده درم موم كافورى پنجاه درم روغن دنبه تازه صد درم على الرسم مرتب سازند و بعد رفتن در حمام كشيدن كيسهء آن بر بدن در زمانى كه هنوز حرارت حمام باقى بمالند و بدن را از پارچهء پشمى پوشيده دارند . سفوف مسمن اسگند موصلى سياه موصلى سفيد هر سه مساوى در ده چند شير گاو بپزند چون شير جذب شود خشك نموده سفوف سازند و شكر برابر آميخته هفت درم با شير ماده گاو خورده باشند . معجون مسمن كه در تسمين بدن مجرب نوشته تودريين تخم خشخاش سفيد هر يك پنج درم حب المحلب زنجبيل قرفه دارچينى شقاقل هر يك سه درم حب السمنه بوزيدان جوز جندم حب القلقل مقشر هر يك يك درم زعفران مغز نارجيل مغز بادام مغز پسته مغز فندق مغز گروگان مغز چپغوزه هر يك هفت درم ادويه كوفته بيخته با سه چند همه عسل مصفى مقوم به سرشند و در آخر اندكى عنبر اشهب و مشك تبتى اضافه نمايد و اين دوا مقوى باه نيزست . مسمن عجيب الفعل در تسمين از حكيم على بگيرند مغز بادام شيرين و جوز هندى فائق و مغز فندق و مغز پسته و جوز جندم مساوى و گاهى هم وزن يك جزو نشاسته و نيم وزن يك جزو كتيرا اضافه كرده مىشود همه را خوب سائيده دو چند همه شكر سفيد فائق آميخته بار ديگر بسايند . و از جمله به قدر ده درم يا كم و زياده حسب مزاج گرفته با يك رطل شير تازه جوش خفيف داده بنوشند هر روز يك مرتبه يا دو مرتبه و تا چهل روز بر اين مواظبت نمايند كه اين هزال زائل كند و به سهولت فربه گرداند و اثر او در بيست روز ظاهر شود . ايضاً بگيرند عناب و مويز و هر دو را در آب نيك بخيسانند پس افشرده صاف كرده بپزند بعده مغز بادام و خشخاش سفيد و مغز تخم كدو و صمغ عربى همه بريان كرده سوده اندازند و باز اندكى بجوشانند و روغن بنفشه و روغن ماكيان فربه آميزند و بجوشانند تا همچون حلوا شود پس گلاب بر آن پاشند و بجنبانند تا روغن جدا شود آن حلو بخورند و آن روغن بر بدن مالند و بعضى روغن را جدا نمىكنند و صرف آن را مىخورانند . اقوال اكابر : [ شيخ ] شيخ مىفرمايد واجب است كه نظر كنند كه كدام سبب در هزال مريض از اسباب هزال است پس علاج و ازالهء او كرده شود مثلًا اگر غذا غير مولد خون غليظ قوى باشد آنچه مولد او باشد اختيار نمايند و اقتصار نكنند بر غذائى كه خون محمود فقط پيدا كند چه گاهى رقيق سريع التحلل پيدا شود . و اگر قوت جاذبه در اعضا كسلان باشد تحريك و تقويت او نمايند و نگاه بسوء مزاج كنند اگر باشد تبديل او نمايند و مالش بدن بعد بيدراى از خواب از منبهات قوت جاذبه است و گاهى احتياج بمنع غذا از جانب ديگر و جذب او به جانب مهزول افتد چون هر دو جانب مختلف باشند مثل آن‌كه يكدست لاغر بود و ديگر فربه پس احتياج شود به بستن فربه مبتدى از اسفل بستنى غير شديد الايلام بلكه به قدرى كه مجارى را تنگ كند و غذا از نفوذ منع نمايد و به موضع قسمت رجوع كند و به جانب ديگر جذاب شود و جاذبه بمالش تنبيه يابد و خصوصاً به روغن مثل زيت به اندك موم گرم كرده بدلك غير مجفف . و هرگاه فصو ملتهب شود ترك نمايند بعد از آن اعاده كنند هرگاه ساكن شود . و اگر منافذ منسد باشد بگشايند . و اگر بدن شديد الاكتناز بود و بدان سبب مسام منسد باشد به ترطيب ارخاى آن نمايند و اسخان به مسخنات از متناولات و حركات بدنى و نفسانى كنند اگر سردى تحصيف او