محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
488
اكسير اعظم ( فارسى )
فلفل سياه چهار درم و كذا تخم خطمى به سركه و كذا شير انجير تنها يا به آرد جو و سركه و كذا انجير خام به سركه و آرد گندم پخته و كذا پياز نرگس به سركه و كذا پياز سوخته يا غير سوخته به سركه در آفتاب و كذا جوز السرو و كذا خرمهرهء سوخته و كذا كف دريا به سركه و كذا خردل به عسل و سركه و كذا خون خرگوش گرم وقت ذبح آن و كذا پوست درخت و لب به سركه و كذا برگ حرف سفيد سوده به سركه عنصل و حنا سرشته و كذا مارقشيشا به سركه و كذا تخم ابخره و پياز نرگس و كذا گوگرد به سركه و كذا عصارهء قثاء الحمار و يا بيخ آن به سركه بالخاصيت و كذا كهربا و سركه و كذا تخم پياز به سركه در آفتاب به مرات و كذا حلزون سوخته و كذا تخم ترب به سركه يا به آب كرفس و كذا اشق به سركه و كذا نيل هندى و كذا فرفيون به عسل و كذا خزف تنور و تخم ترب به سركه سرشته و كذا به ورق به سركه و كذا زنجبيل و هيل برابر به عسل و كذا بندق هندى و كذا سير صحرائى به عسل آميخته و كذا پياز عنصل بريان و كندش مساوى به سركه سرشته و كذا خاكستر مار كه در خانه باشد به آب سداب سرشته بالخاصيت و كذا روغن گاو و عسل و سداب ده مرتبه و كذا آرد جو و انجير به آب پخته سوده و كذا شيلم و گوگرد بعد تنقيه در آفتاب يا حمام پنج مرتبه و كذا خربق سفيد پنج درم خربق سياه دو نيم درم باريك سوده به سركه تند در حمام چند بارد كذا بيخ ياسمين صحرائى باريك سوده به انجير در آب پخته آميخته يا به سركه آميخته و كذا جندبيدستر و تخم ترب بسركهء تند سرشته چند مرتبه و كذا كباش قرنفل و كندش و تخم ترب مساوى باريك سوده به عسل سرشته و كذا خاكستر سرطان بحرى و كذا تخم مويز بيخ درم تخم ترب ده درم به عسل سرشته در حمان چند مرتبه و كذا ماذريون به عسل يا به سركه و كذا حب بلسان و تخم بيد انجير و زرنيخ زر و مساوى بسعل سرشته و كذا كندش باريك سوده به سركه سرشته و كذا زروان سفيد و كبريت چند بار و كذا مويزج و زرنيخ سرخ برابر باريك سوده به زيت سرشته چند بار و كذا سرگين موش و كذا صدف باريك سوده يا خاكستر آن و كذا ماميران به سركه و كذا آب برگ انجير سياه و كذا زهرهء خارپشت و كذا دردى سركه و كندش برابر به عسل آميخته و كذا گردهء بز شكافته گوگرد بر آن پاشيده بريان كرده زردآب آن گرفته . و طلا و شرب فوه و كذا عصفر به سركه يا عسل و كذا حرف سياه به سركه و كذا وج و كذا ورس يك مثقال و كذا خردل و كذا نانخواه و كذا زراوند مدحرج و كذا زوفرا كه آن خر است و كذا قنه و كذا غاريقون چند روز متواتر و كذا كرنب و كذا خربق سفيد و كذا صبر و كذا قفرا ليهود و كذا شحم حنظل . و اكل شير آمله به عسل بمداومت و كذا هيل دو درم هر روز به عسل سه درم تا سى و پنج روز متواتر و كذا هليلهء كابلى خسته دور كرده به مرات كثير . و شرب آب فراسيون هر روز ده درم تا ده روز و اختلاط محموده به ادويهء بهق و كذا سرشتن ادويهء آن به عسل كه مقوى فعل آنها است و تنقيه بحب النيل و مالش به مغز يا پوست خرپزهء زرد و كذا برگ ترب در حمام چند بارد غسل به آب كبريتى هر واحد جالى و قالع بهق ابيض است . و به قول اطباى هند سهاگهء خام در آب ليمون كاغذى حل كرده تا يك هفته ضماد كنند و در آفتاب نشينند . و اگر زرنيخ برابر سهاگه افزوده در ترشى انبهء خام سوده طلا نمايند نيز مفيد بود . ديگر برگ كيله را سوخته در آب آميخته بمالند . ديگر كه چهيپ را دور كند عدس در ظرف گلى بسوزند و يا شير ميش سائيده طلا نمايند و تمام روز بدارند وقت شام با شير مذكور بشويند و سه چهار روز همچنين به عمل آرند . ديگر تخم ترب باريك سائيده در دوغ ترش آميزند و طلا نموده در آفتاب نشينند تا خشك شود ديگر شبنم از درخت نخود يا كنجد گرفته بمالند . ديگر بيخ سركنده با سركه سائيده طلا كنند . ديگر نرملى به آب سوه ماليده باشند . ديگر سنگ كورند به روغن ياسمين سوده طلا كرده باشند . ديگر شير درخت رتن جوت كه بر خندق احاطهء باغها اكثر مىنشانند بر بهق بمالند . ديگر از استخوان ساق گوسفند نصف مغز او برآورده گره زرد چوب در آن بگذارند و سر سوراخ به آرد بند كرده همراه گوشت نانخورش بپزند و بعد پختن آن گره را از استخوان برآرند و ما اندك سهاگهء خام در آب ساده يا آب ليمو سائيده ضماد كرده باشند كه دفاع بهق و كلف است . ذكر ادويهء مركبه مفيد بهق : اطريفل كه بهق ابيض را نافع است هليلهء كابلى بليله آمله برگ سنا هر يك ده درم دوقو بيست درم وج دو درم مصطكى سه درم افسنتين پنج درم مويز منقى سى درم عسل قدر كفايت . حب براى چهيپ از مجربات راقم نيله تهوتهه سم الفار سهاگهء بريان هر واحد يك ماشه سائيده به قدر نيم نيم سرخ حب سازند و صندل در آب ليمو سوده اين حب با صندل سائيده بر بهق ابيص يا اسود ضماد كنند و بعد يك ساعت به آب سرد بشويند . دوايى كه جهت بهق نافع از بياض اوستادى مرحومى نگند نه ماه مرچ سياه پنج ماشه هر دو در پاو آثار آب خورده باشند . ايضاً منه مجرب اكاس بيل نيم پاو چوگ بابچى توتيا گندهك سهاگه هر يك چهار دام مرچ سياه سه ماشه و ربع كوفته در آب اكاس نيل كهرل كرده بر بهق بمالند . ايضاً عنه پوست بيخ سپستان پوست بيخ نيل دشتى پوست بيخ انجير صحرائى هر يك دو توله گندك يك توله كوفته بيخته در شير بز سياه آميخته بر موضع بهق طلا كنند . دوائى كه بارها آزموده از بياض مذكور صندل سُرخ شش ماشه سم الفار دو سرخ را در آب سائيده سه حصه كرده هر روز يك حصه بهق بمالند بعد چند ساعت بشويند و قدرى روغن چنبيلى بمالند و در سرما استعمال كنند . نوع ديگر به جهت چهيپ صندل سفيد چهار ماشه هرتال طبقى دو ماشه هر دو را در آب ليمو سوده بمالند