محمد كاظم گيلانى

34

حفظ الصحة ناصرى ( فارسى )

ادامه داشته و در خاطرات و سفرنامه‌هاى ناصر الدّين شاه از ميرزا كاظم طبيب رشتى ياد شده است . آن‌گونه كه از ديباچه و بخش پايانى كتاب حفظ الصحّه برمىآيد ، ملك الاطباء آن را در سن 75 سالگى در سال 1277 ه . ق به فرمان ناصر الدّين شاه نوشته و به وى پيشكش كرده است ؛ و آن‌چنان‌كه در كتاب آمده ، 27 سال پس از آن در سال 1304 ه . ق بوده است كه به خواهش مكرّر گروهى از اجلّهء علما و حكماء و اهل ادب و اعيان و ارباب كمال ، براى زيادتى نسخه و انتفاع كافّهء نفوس سرانجام كتاب به چاپ سنگى رسيده و در دسترس خواهندگان قرار گرفته است . گويا وى پيرانه‌سر از ناصر الدّين شاه درخواست كرده بود كه به او لقب فيلسوف زمان را اعطاء كند ؛ چنان‌كه در يادداشت‌هاى روزانهء محمّد حسن خان اعتماد السّلطنه در تاريخ سه‌شنبه سوّم جمادى الاوّل 1305 ه . ق دربارهء اين درخواست آمده است : بعد از ناهار ملك الاطبّاء حضور آمد ، شاه او را فيلسوف زمان خطاب فرمودند ؛ معلوم شد اين لقب را استدعا كرده بود . . . وى مردى نيكوكار و خيّر بود ، بخشى از املاك خود را وقف رسيدگى به مستمندان كرده بود و پدر واعظ سرشناس ، زنده‌ياد محمّد تقى فلسفى ، سرپرستى اين موقوفات را بر دوش داشت . ملك الاطبّاء در چند سال پايانى زندگيش در دورهء مظفّر الدّين شاه ، مسجد - مدرسه‌اى براى طلّاب علوم دينى ساخت و هزينه‌هاى مدرسه و طلّابش را از درآمد املاك خود پرداخت مىكرد . اكنون اين مدرسه در خيابان شهيد مصطفى خمينى در كنار امامزاده سيّد اسماعيل قرار دارد و هنوز به همان نام نخست ، مدرسه و مسجد فيلسوف الدّوله خوانده مىشود . آرامگاه اين حكيم نيز در حياط بسيار كوچك پشت صحن آن قرار دارد . كاشىكارىهاى ظريف و كادربنديهاى زيبا از ويژگىهاى اين مسجد - مدرسه است . ساخت اين مدرسه حدود ده سال به درازا كشيد و سرانجام هم به پايان نرسيد ، زيرا ميرزا كاظم مىخواست دو منارهء سردر اصلى را زيباتر از مناره‌هاى امام‌زاده سيّد اسماعيل در همسايگى بناى خود بيارايد ، ولى پيش از آنكه طبيب سالخورده به اين خواسته برسد ، پيك مرگ به دو رسيد و مناره‌ها همچنان