كه باشد بايد كه صاحب آن از خائيدن اشيا بدان دندان و از كثرت كلام اجتناب كند و به دست و زبان آن را حركت ندهد و هما امكن چيزهاى نرم بخورد . و اگر علاج سود ندهد و جنبش بسيار باشد درد پيدا كند دندان را بز نبود يا با ادويه قابعه بركنند . علاج جنبش دندان از كثرت رطوبت بادويهء گرم قابض علاج كنند مثلًا عاقرقرحا پوست بيخ كبر جلنار سعد كوفى شب يمانى گل سرخ سنبل الطيب در آب جوشانيده صاف نموده مضمضه كنند و شب يمانى كزمازج گلنار هر يك يك جزو گل‌سرخ دو جزو و باريك سوده سنون سازند و منون معمول كه در آن بجرونتى داخل است و سنون زرد و ديگر سنونات و اطليه فك قابض و مجفف باشد استعمال نمايند و بعد از نضج مسهل بلغم تنقيه كنند و از چيزهاى سرد و تر بپرهيزند و قرنفل مصطكى سعد گل‌سرخ گلنار سنبل الطيب جوزاست مساوى سوده شب وقت خواب سنون كردن در تحرك اسنان كه از رطوبت بود معمول است و كذا فوفل سوخته كات هركدام يك چز و فلفل سفيد دارفلفل نمك مصطكى هركدام دو جزو سوده سنون كردن در اين كار به غايت مفيد است . و اگر تنباكوى سور قى فلفل سياه برابر سائيده هر روز سه مرتبه بمالند براى رطوبت نزله رياح كه موجب درد باشد و به جهت استحكام دندان و نشف رطوبت لثه معمول است و سنون سپيارى عاقرقرحا فلفل سياه مصطكى سعد كوفى گلنار مازو كزمازج پهئكرى كتهه مغز خسته انبه نيز مفيد و همچنين سپيارى چهاليه سوخته كته سفيد دارفلفل هر يك چهار ماشه نيله تهوتهه بريان يك ماشه كوفته بيخته سنون ساختن كذا زوفاى خشك خولنجان گلنار هر يك سه ماشه عاقرقرحا شش ماشه كوكنار نه ماشه بزر كتان شش ماشه بزر البنج چهار ماشه جوشانيده مضمضه كردن نافع سنون مازو محرق مطفى به سركه و اقماع انار ترش و سماق و شب يمانى كثير الفائده است . و كذا سنون شيخ فريد قدس سره نيز بى نظير است و دوع سوخته سرخ مساوى سوده ماليدن از مجربات اهل هند است و كذا سون مكهى شنگرف هيراكسيس نيله تهوتهه باريك سوده در آبليمو كهرل كرده بر دندان ماليدن بالاگلورى پان خوردن براى استوارى دندان مجرب ايشان است و لوده پنهانى باريك سوده سنون كردن حركت دندان كه از رطوبت بود زائل كند و خائيدن برگ طرفا مقوى لثه و مسترخيه است داد است مضمضه به طبيخ دارشيشعان حافظ اسنان و مفيد لثه مسترخى است و نياه تهوتهه در روغن بريان كرده زنجبيل كتهه سفيد سپيارى سوخته برابر سائيده و سنون ساختن لثه را محكم كند در دفع نمايد و پهئكرى سوخته سوده برابر مسى آميخته ماليدن نيز محكم نمايد و كذا پهتكرى بريان يك جزو توتياى سبز سوخته ربع جزو كات يك و نيم جزو كوفته بيخته سنون ساختن استحكام دندان نمايد و يا توتياى سبز نيم دام در روغن گاو بريان كنند كه سوخته شود و برگ نيب در سكوره ردبند كرد سوزانيده نيم دام و سنگ جراحت يك دام آميخته سوده استعمال نمايند و يا كات سفيد يك توله گل سيوتى خشك گلنار هر يك سه ماشه مصطكى نيم ماشه الايچى سرخ شش مسى يك توله سپيارى بريان يك و نيم توله گشنيز بريان مثله سنون سازند . و اگر سپيارى مازو بلا در هر سه سوخته سنون سازند و لعاب از دهن بيرون اندازند دندان محكم شود و درد در گردد و كذا شب ميانى يك توله موچرس شش ماشه نيم كوفته در نيم آثار آب بجوشانند هرگاه نصف بماند كه نافع درد و استحكام دندان متحرك است . و ايضاً پوست به بول دو توله كاپيهل سه ماشه اسپند سه ماشه كوفته در يك پاو آب بجوشانند چون نصف بماند وقت خواب مضمضه نمايند و هر چه در استرخاى بيايد . اقوال اطبا : [ حكيم على ] حكيم على در مجربات خود نوشته كه هيچ چيز دندان ضعيف و جنبان را و گوشت بيخ دندان را كه سست و نرم شده باشد از فصد چهار رگ سبز نيست و فائده اين بتجربه ظاهر شود و مدت بسيار بماند . [ مسيحى ] مسيحى گويد كه سماق پوست انار ترش خسته هليله زرد سك جفت بلوط گل سرخ گلنار مازو و كزمازج شب يمانى مساوى كوفته بيخته بر لثه بماند . و اگر حاجت به قويتر از اين افتد در اين ادويه پوست بيخ كبر و عاقرقرحا و ايارج فيقرا افزايند . و اگر از اين فائده نشود داغ دهند . [ شيخ ] شيخ گويد قوابض مسخنه مثل مضمضه با آبى كه در آن كنار و برگ سصرو جوشانيده باشند و يا نبيند مويز كه در آن شب يمانى و نصف وزن شب نمك مطبوخ باشد و يا آبى كه سكنبيج در آن جوش‌داده باشند استعمال نمايند و شب يمانى دو درم نمك يك درم سوده آميخته بر بيخ دندان مصوق نمايند و يا قشور مس مع زيت و يا بيخ سوسن و پوست سوسن هر يك چهار جزو و شب يك جزو بر بيخ دندان بچسبانند و يا بگيرند خاكستر طرفا و نمك مساوى و يا شاخ گردن سوخته و نمك به عسل سرشته سوخته هر واحد ده جزو و مرو زعفران و سنبل الطيب و مصطكى هر واحد دو جزو سداب خشك سماق گلنار هر واحد سه حزد از آن سنون و مصوق سازند . و ايضا قوابض مخلوط بصبر و قلقلطار اقليميا به كار برند و بهترين سنون در اين باب اين است كه سعد گل سرخ سنبل الطيب نمك اندرانى كزمازج شاخ گوزن سوخته