با شربت انار شيرين و يا بنفشه و يا نيلوفر تا چهار روز دهند و روز پنجم اين دوا دهند آب گشنيز و كوه و كاسنى هر يك سه توله آب انار ترش يك نيم توله شربت سيب چهار توله و هر روز زياده كنند تا هفت روز ضماد آرد جو و عدس و خطمى و زر ورد و گل بنفشه و برگ بارتنگ و تراشه كدو و برگ كوه هر يك يك نيم توله صندلين نه توله زعفران سه ماشه سركه چهار توله سازند و غذا به نوماش مسلم يا مقشر در پالك و خرفه دهند تا روز هفتم و روز هشتم ضماد را موقوف داشته خيارشنبر هفت توله ترنجبين نه توله شيرخشت پنج توله آلو بخارا ده عدد در مروق مكوه و كاسنى هر يك دو اوقيه گلاب سه اوقيه گلقند يك اوقيه روغن بادام هفت ماشه اضافه نموده بنوشند و به جاى آب عرق كوه و گلاب و نيلوفر دهند وقت شام بقولات را موقوف نموده بر دال بنوماش مقشر و برنج قناعت كنند و روز نهم شيره‌ى كاسنى و خيارين و مغز تخم كدو هر يك نه ماشه لعاب بهدانه و ريشه خطمى هر يك سه ماشه در گلاب و عرق بيد ساده و نيلوفر هر يك هفت توله و يا در مروق مذكور برآورده شربت بنفشه چهار توله سبوس اسپغول نه ماشه پاشيده دهند و غذا به دستور و همين نمط تا دوازده روز دهند و روز سيزدهم تبريد تا روز پانزدهم دهند و روز شانزدهم اگر حاجت ببينند مطبوخ هليله و شربت ورود مكر را به هليجى و يا سنائى علوى خان دهند و غذا شورباى بزغاله با برنج و روز هفدهم قرص گل سه ماشه مروق كاسنى و بارتنگ و حبه هر يك پنج توله و شربت بزورى بارد چهار توله تا بست روز نوشانند تا اثرى از آن نماند و اين هر دو نوع ورم در يك هفته تحليل مىشود و يا به هلاكت مىرساند و نوبت به انفجار نمىرسد به خلاف تلغمى كذائى اتخليص . و گويند كه بعد از زمان ابتدا تا آخر انحطاط قوابض خوشبو با مرخيات و محللات آميخته استعمال كنند . و اگر طبع قبض بود مغز فلوس در آب كاسنى و يا در طبيخ عنب الثعلب و تخم كاسنى هر يك نه ماشه تمر هندى دو توله گل سرخ شش ماشه جوشانيده صاف نموده مغز خيارشنبر شش توله شيرخشت سه توله ماليده باز صاف كرده روغن بادام سه ماشه داخل كرده بايد داد . [ مسيحى ] مسيحى گفته كه اگر در معده ورم حار پيدا شود بايد كه ابتدا به فصد نمايند خصوصاً اگر سن و قوت و وقت اعانت كند بعده اشياى مبرده استعمال نمايند و با آن چيزى از قابضات خوشبو مخلوط سازند مثل آب عنب الثعلب و گلاب و آب كاسنى . و اگر شكم قبض باشد به اين آب‌ها خيارشنبر آميزند و گاهى به آن آب باديان و قدرى قرص درد مخلوط كنند و هرگاه حرارت قوى نباشد قدرى مصطكى مخلوط نمايند و غذا به ماش مقشر و كدو و بقلمه‌ى يمانى و اسفاناخ و روغن بادام سازند و ورم هفته‌ى دوم ماش به سلق و لبلاب بپزند و سورت آب به جلاب و آب انار شيرين و به سكنجبين شكرى بشكنند و در اول امر چون قلب باشد باضمده‌ى بارده‌ى مثل عنب الثعلب و بارتنگ و پوست كدو و آرد جو و اطراف خلاف و بنفشه‌ى خشك ضماد كنند و بعد هفت روز چون حرارت ساكن گردد به اين اشيا بابونه و اكليل الملك و افسنتين و سنبل و بيخ خطمى و صندل و سرخ و فوفل و زعفران آميزند و يا قيروطى متخذ به صبر و مصطكى و موم و روغن ناردين و گاه در اين قيروطى رب حصرم خشك مىاندازند ايضاً در مقام ديگر مىنويسد كه اگر با وجع معده تپ و ورم حار ظاهر باشد فصد باسليق نمايند و بر موضع وجع صندل سفيد و سرخ و گل سرخ و آب بهى نهند و به ماء الشعير غذا سازند و گوشت و شيرينى و شراب ترك نمايند و آب انار چاشنى دار و ربوب فواكه بارده بنوشند و چون سورت دم ساكن شود مغز خيارشنبر در آب كاسنى مروق ماليده بياشامند . و اگر ايام طول كنند و حرارت ساكن شود ورم صلب باقى ماند تدبيرش در علاج ورم سوداوى بيايد . [ مجوسى و صاحب خلاصه ] مجوسى و صاحب خلاصه مىنويسند كه علاج ورم حار دموى و صفراوى اول فصد اكحل است و اخراج خون به قدر حاجت و به حسب احتمال قوت و سن و وقت حاضر و غير آن و ماء الشعير به آب انار ميخوش بنوشانند و يا شربت بنفشه و شربت نيلوفر بدهند و تضميد معده در ابتدا به ضماد مركب از گل سرخ و صندل و گل ارمنى و رسوت و شياف يا عثا به آب كاسنى و آب گشنيز سبز و آب به نمايند . و ايضاً در به دو ورم معده بگيرند آب مورد و گلاب و آب به و آب خرفه و آب حى العالم و آب سيب و موم روغن گل گداخته داخل كرده در هاون خوب حل سازند و بر آن اندك كافور و صندل سفيد انداخته بر معده و فم آن ضماد كنند كنند و در آن پارچه كتان آلوده بر موضع ورم نهند . و ايضاً هنگام ترند به آرد جو و بنفشه‌ى خشك و صندل سفيد و آب عنب الثعلب و آب بارتنگ و پوست كدو ضماد نمايند و غذا مزوره‌ى سفيد باج سفاناخ يا خبازى يا قطف و مانند آن دهند مغز نان سفيد در آن ماليده و چون ماده‌ى ورم به نضج ابتدا كند و احتياج به تحليل افتد به آرد جو و خطمى و بابونه و اكليل الملك و صندل سفيد و گل سرخ براى حفظ قوت معده كوفته بيخته به آب كرنب و آب عنب الثعلب و آب كاكنج ضماد كنند و ماء الشعير به شربت بنفشه بنوشانند و آب عنب الثعلب و آب كاسنى مطبوخ مروق چهار اوقيه گرفته مغز خيارشنبر پنج درم در آن ماليده روغن بادام شيرين ورم چكانيده پنج روز تا هفت روز بدهند بعده نظر كنند اگر تپ و حرارت نباشد به آب كاسنى و عنب الثعلب اندك آب باديان و كرفس بيفزايند و با نيم مثقال قرص گل صغير بدهند