محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
214
اكسير اعظم ( فارسى )
پاچهى بزغاله پخته باشند چهار آثار آب ليمون شيرين آب كسير و آب خرفه ماء القرع ماء الخيار هر يك سه آثار آب كاسنى مروق آب هندوانه آب يا لك مروق هر يك دو آثار هيل لوا ارادهى صندل سفيد گل نيلوفر هر واحد نيم پاو خاكشى پاو آثار صندل سرخ سه توله نبات دو آثار عرق كشند و در نيچه كافور قيصورى پنج ماشه به پارچه بسته آويزند . نوع ديگر تأليف حكيم كبير على خان مغز تخم كدوى شيرين تخم خيارين تخم خربزه تخم خشخاش گل گاو زبان كنپ بيد مغز تخم تربز كشنيز خشك صندلين عنب الثعلب صمغ عربى كتيرا هر يك سه توله گل نيلوفر توله تخم خشخاش سياه پنج توله خاكشى شش توله آب برگ خرفه آب برگ بارتنگ آب تر بر آب ليمون شيرين و كدو و خيار و پزويه و كسير و مقشر نبات سفيد هر يك نيم آثار گل گربل پاو آثار تخم پزديه نيم پاو گلاب عرق بيد ساده عرق نيلوفر هر يك دو آثار شير بز پنج آثار و زعفران يك و نيم ماشه كافور سه ماشه در فى بسته به دستور عرق كشند شربتى از هفت توله تا پانزده توله قرص سرطان معمول براى مسكول طباشير كتيرا صمغ عربى نشاسته تخم خشخاش مغز تخم خبازى مغز بهدانه مغز بادام مقشر گاو زبان كهربا هر يك دو درم گل سرخ گل مختوم گل ارمنى بزرقطونا هر يك سه درم تخم كاهو اصل السوس مقشر مغز تخم خطمى هر يك چهار درم مغز تخم بادرنگ رب السوس هر يك پنج درم سرطان سوخته سى درم همه را غير از بزرقطونا بكوبند و بزرقطونا را به آن آميخته به آب انار شيرين بسرشند و قرصها ساخته بر پشت غربال نهاده خشك كنند شربتى يك مثقال قرص سرطان كافورى جهت سرفه و سل و تپ محرقه و دق بسيار مجرب صمغ عربى گل سرخ طباشير شكر طبرز و كتيرا هر يك چهار ماشه اصل السوس و رب السوس هر يك پنج ماشه نشاسته تخم خرفه هر يك هفت ماشه مغز تخم كدو تخم خشخاش مغز تخم خيارين مغز تخم خرپزه هر يك نه ماشه تخم كاهو سه ماشه صندل سرخ صندل سفيد صندل زرد هر يك دو ماشه كافور قيصورى يك ماشه سرطان سوخته يك تواله كوافته بيخته به لعاب اسپغول قرص سازند لعوق خشخاش . حكيم ميرزا ابراهيم نوشته كه به اين نسخه كسانى كه به مقدمات سل رسيده بودند خلاصى يافتند ايرسا زعفران اسطوخودوس پرسياوشان هر يك پنج مثقال هاديان غرى السمك اصل السوس گل خطمى هر يك سه مثقال گاو زبان هفت مثقال تخم خشخاش بيست مثقال تخم اسفاناخ زوفاى خشك هر يك دو مثقال پوست خشخاش پانزده مثقال مغز فندق مقشر عناب سپستان هر يك سى عدد گزنگبين سفيد پنج مثقال فانيذ صد مثقال نبات سفيد يك صد پنجاه مثقال به دستور مقرر لعوق سازند و دو مثقال آب گرم دهند لعوق كه در سرفهى نزلى و سلى معمول است عناب بست دانه مويز منقى چهل دانه انجير زرد پنج دانه اصل السوس مقشر گل سرخ گلقند شكر تيغال رب السوس هر يك چهار توله گل بنفشه پرسياوشان كوكنار هر يك دو توله گل زوفا يك توله صمغ عربى كتيرا تخم خشخاش هر يك پنج توله تخم خطمى دو ماشه تخم خبازى دو نيم ماشه بهدانه يك دام شهد خالص نيم سير نبات سفيد يك نيم سير ترنجبين پنج توله اول از چهار توله اسپغول لعاب برآورده در آن جميع اجزا جوش دهند وقتى كه از دو سير آب نصف بماند ترنجبين ماليده صاف كرده نبات و شهد خالص داخل ساخته به قوام آرند معجون براى شخصى كه سل و تپ و سوزش اطراف و خفقان داشت قائده كلى نموده مغز تخم كدوى شيرين مغز تخم هندوانه تخم خشخاش تخم كاهو مقشر مغز تخم خيارين رب السوس تخم خرفه مقشر هر يك دو درم نشاسته صمغ عربى دانهى هيل طباشير گل سرخ گل نسرين گل گاو زبان گاو زبان زهر مهرهى خطائى سوده صندل سفيد سوده هر يك يك درم زعفران نيم درم كافور ربع درم ورق نقره نيم درم قند سفيد پانزده دام به عرق كاوى قوام نموده معجون سازند مفرح نافع مسلول و مدقوق و قابض است مرواريد ناسفته بسد سرخ كهرباى شمعى صمغ عربى طباشير رب السوس هر يك پنج درم مغز تخم خيارين صندل سفيد سوده پوست بيرون پسته گل سرخ گل ارمنى هر يك دو درم كشنيز مقشر بريان تخم خرفهى بريان گل نيلوفر هر يك يك مثقال تخم خشخاش بريان زهر مهرهى خطائى سوده هر يك يك درم شربت سيب شربت حب الآس هر واحد يك نيم چند ادويه به دستور معجون مرتب سازند ايضا به جهت سلول مرواريد ناسفته كهربا طباشير سرطان سوخته بسد سوخته صدف سوخته تخم خرفهى مقشر مغز تخم كدوى شيرين هر يك دو درم تخم كاهوى مقشر صندل سفيد صندل سرخ رب السوس خشخاش سفيد هر يك يك درم گل گاو زبان ابريشم مقرض پوست انجبار شاذنج مغسول هر يك دو درم كافور نيم درم عنبر اشهب نيم مثقال رب سيب شيرين بست مثقال رب به شيرين نبات سفيد هر يك دو مثقال . طريق دادن شير : بدان كه در زمانى كه يبوست و جفاف در بدن مسلول به هم رسد و تپ تيز و حمى عفنى با وى نباشد و در بدن مادهى فزونى عفونت پذير نبود و مرضى ديگر ضرر يابنده از شير نباشد و مريض را از شرب شير اسهال بسيار نبوده باشد به دادن شير متوجه شوند و اوفق البان شير زنان است پس شير خر پس شير بز خصوصاً به جهت قبض كه در شير بز است و شير اسپ ماده نيز از آن جمله است كه تنقيه و تسهيل