نفث نمايد ليكن در آن تغريه نيست و در شير ميش و گاو غلظ است . و اگر مريض بر مكيدن شير از پستان انسان و حيوان قادر باشد موافق تر بود و بايد كه شيردار جوان صحيح البدن معتدل المزاج باشد و زن لحيم باشد نه شحيم . و اگر شير يك زن كفايت نكند از دو يا سه بگيرند و غذاى آن زنان جيد نيكو بايد و شير ايشان صاف و بهتر باشد . و اگر شير زن يا بز خواهند داد بايد كه چهل روز بر زادن او گذشته باشد . و اگر شير خر دادن منظور باشد گذشتن چهار يا پنج ماه شرط است و علف حيوان مطلوب از مدملات و قابضات مثل برگ بارتنگ و بيد و برگ سيب و به و امرود و برگ سپستان و اطراف انگور و عليق و خبازى و خطمى و كشنيز و كاسنى و عصى الراعى و عوسج و كاهو و برگ خرفه و پالك و خيار و بادرنگ و تربز و جو باشد . و اگر مقصود تنفيث و جلا و تنقيه‌ى قرحه بود علف او از حاشا و كاسنى صحرائى و درخت باديان و شيح و قيصوم و افسنتين و حندقوقى بلكه از يتوع و سبوس جو نمايند و نظر دارند كه حيوان را علف نيك گوارد و نشان گواريدن علف آن است كه سرگين او سخت گنده نباشد و در خشكى و ترى معتدل باشد . و اگر سخت گنده بود اندك از آب و گياه او كم كنند . و اگر سخت خشك باشد آب و گياه او زياده نمايند و هركه مشغول به نوشيدن شير گردد واجب است كه در آن رعايت سائر تدابير و شروط نمايد و الا اگر در يك شرط خطا افتد موجب ملال و باعث و بال گردد و پياله‌ى چينى سفيد يا نقره و يا آبگينه از آب مكرر شسته وقت دوشيدن در ظرفى كه پر از آب گرم باشد بنهند و شيرده را نزد بيمار آورده شير در آن قدح بدوشند و به مقدارى كه براى ماء الجبن مقرر است شروع كرده همانطور هر روز بيفزايند و در اكثر روز اول شانزده مثقال داده مىشود و بعد سه روز سه مثقال هر روز بيفزايند تا چند روز بعده بر همان قدر كه رسيده باشند توقف كنند و همچنين هر روز زياده كنند و بعد چند روز توقف نمايند بر مقدار معين تا آنكه مزاج احتمال نمايد و در اكثر تا به يك رطل مىرسانند و از اين زياده هم استعمال مىكنند و چون آثار تخمه و سوء هضم ظاهر شود يك روز يا زياده ترك شير نمايند و يا از مقدار مشروب كم كنند اگر سوء هضم قوى نباشد و اندك قصور هضم بود و در اكثر ايام شكر به قدر چهار درم نيز داخل كرده مىشود و گاهى با شير قرص سرطان كافورى و سفوف سرطان و خشخاش و قرص آنها و قرص طباشير كافورى و سفوف غرى المسك و حب السل تأليف والد علوى خان داده مىشود و سفوف است گلو كه تخم گاو زبان در آن داخل است هميشه معمول است و يا سنگ جراحت دو ماشه طباشير زهر مهره‌ى خطائى صمغ عربى گل ارمنى هر يك يك ماشه كوفته بيخته شش ماشه هر روز همراه شير خر بدهند و گاهى قرص طباشير كافورى به گلقند سرشته خورانيده شير بز پاو سير شربت و يا قوذا دو توله خشخاش سوده پاشيده مىدهند و سرفه را بسيار نافع مىشود و گاهى سفوف است گلو همراه شير بز هفت دام صبح دياقوذا شش ماشه بهدانه دو ماشه رب السوس چهار ماشه كتيرا دو ماشه نبات دو توله در آب جوش داده بطور قهوه وقت شام مىدهند و يا سفوف سرطان با شير خر و شربت خشخاش و يا دياقوذا خورانيده در شير بز نيم پاو نبات يك توله داخل كرده بارتنگ يا خاكشى شش ماشه پاشيده مىدهند . و گويند كه استعمال خاكشى با شير در حمى دق معمول است و در سل ممنوع جهت تفتيح كه مانع التحام قرمه است و بعضى صمغ عربى كتيرا هر يك سه ماشه همراه شير بز ده دام و غذا شير با نان سميد و يا صمغ عربى ثعلب مصرى هر يك نيم ماشه سوده همراه شير ميش چهار دام نبات يك توله مىدهند . و گويند كه در حالت ابول نان با شير خر يا بز و اندك نبات نافع است . و حكيم شريف خان صاحب مىنويسند كه بعض اصدقاى استاد المعى شير و آب هندوانه به طريق مذكور استعمال مىنمودند و دق و سل را نفع بليغ ميكرد بلكه استاد نيز بعض احيان بر همين نهج استعمال مىفرمودند و گاهى وقت لينت طبع بارتنگ و قرص طباشير قابض و شربت حب الآس و شربت به با شير مىافزودند و گاهى قرص مرواريد و گاهى حب مرواريد و فاد زهر معدنى استعمال مىنمودند و در صورت قبض طبع براى تليين گلقند و خميره‌ى بنفشه به استعمال مىآوردند . و اگر شيرخشت و ترنجبين وقت شدت قبض حسب اقتضاى رأى زياده كنند نيز مضائقه نيست و در اكثر اهل هند و ضعفا واجب است كه لينت طبع زياده از دو بار و كم از يك بار نباشد و استاد استعمال شير تا شش هفته و زياده از آن مىنمودند چون به مزاج مريض موافقت مىكرد و هرگاه موافق نميشد بعد چند روز ترك مىساختند و نابودن تپ عضنى براى دادن شير بهر آن شرط كرده‌اند كه جمله لبنيات عفونت مىافزايند و اشتعال حرارت مىنمايند . و ايضا در دادن شير شرط است كه بعد استعمال اسهال نياورد چه در آن خوف سقوط قوت است . و ايضا عوارض ضرر معده پيدا نكند چنانچه نفخ و قراقر از علامات داله مضرت معده است الهذا شيره‌ى باديان شيره‌ى دانه‌ى هيل گلقند براى تقويت معده همراه شير دادن معمول بعض اساتذه است فائده آنچه مقدار شرب شير و ديگر تراكيب استعمال آن مسطور شد معمول كمترين را سازند متأخرين بود . و دستور متقدمين اين است كه بعد دوشيدن كف شير به پنبه بچينند و روز اول نيم سكرچه يعنى مقدار پانزده درم بدهند و روز دوم دو چندآن و روز سوم