محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

205

اكسير اعظم ( فارسى )

با شرط بر پهلو جائى كه فرو مىرود همان وقت كه اطلاع يابند بسيار مجرب است . و ايضا اگر تپ محرقه و خشكى دهن و بيهوشى و بيقرارى زياده باشد پارچه را در آب برگ خرفه‌ى سبز تر كرده لحظه به لحظ بر تارك نهادن و قرص كافور به وزن چهار سرخ در آب حل كرده دادن و بعد انحطاط حرارت براى دفع تنگى نفس حب مشك كه مسطور ميگردد خواه حسب توتيا كه ذكر يافت به وقت سردى و نيز به شب خورانيدن مجرب است . ذكر ادويهء هنديه كه در دبه بلغمى استعمال مىكنند : ايلوه به قدر يك حبه در شير مادر حل كرده بنوشانند و بر شش طلا سازند و بالاى آن برگ پان بندند و جندبيدستر و كاو ردهن به قدر يك حبه اون نيز مفيد است ديگر سلاجيت به قدر يك سرخ در بول همان طفل حل كرده شير گرم نموده بياشامند و يك سرخ از آن در بول طفل حل كرده بر ناف كودك طلا كنند تا يك هفته نافع آيد ديگر جوانه دو ماشه در آب جوش داده نوشانيدن نيز مفيد است . و گويند كه دو چهار قطره‌ى شراب به طفل دادن در اين مرض بسيار نافع است ديگر گل معصفر از نيم درم تا يك درم موافق سن كودك در بول طفل جوشانيده صاف نموده بدهند كه در سه نوبت دبه را زائل سازد ديگر خراطين قرنفل تخم پلاس مساوى سائيده حب سازند به قدر سرخ و يكى از آن به آب سوده بدهند در سه روز دفع شود مجرب است ديگر نيله تهوتهه بريان يك ماشه مغز ريه سه ماشه مغز جمال‌گوته يك عدد در آب ادرك سائيده به قدر ماش حب بسته يك در ميان يك حب بدهند تنقيه ماده‌ى مرض به قى و اسهال نمايد و بليغ النفع است . و ايضا ايلوه مغز جمال‌گوته برابر در ظرف آهنى با دسته آهنى با بول ماده گاو نازائيده خوب كهرل كرده برابر دانه‌ى موتهه حب بندند و يك حب در شير بدهند و قى و اسهال خواهد آمد بفضله تعالى به شود مجرب است و بعضى سقمونياى مشوى نيز افزوده و قيد سحق به ظرف آهنى ننموده‌اند ايضا مرچ سياه يازده عدد مغز جمال‌گوته دو نيم عدد نيل براى يك ماشه كهوپره دو ماشه همه را سوده در لعاب بهدانه صبها به قدر دانه‌ى موتهه سازند و طفل شش ماهه را نيم گولى و يك ساله را يك گولى و دو ساله را دو گولى بدهند ديگر حب السلاطين مدبر و گل ارمنى هر دو مساوى سائيده حب به قدر فلفل بندند و يك حب در شير مادر حل كرده بدهند تا خشكى نكند نيز براى دبه مجرب است ايضا چوب چوكهه و فلفل گرد و پوست هليله‌ى زرد و تربد موصوف مساوى سائيده به قدر فلفل حب سازند خوراك يك حب ديگر سنوت در هر يك توله پودينه‌ى خشك بچ خراسانى هر يك چهار ماشه كوفته بيخته نگاه دارند و به حسب سن و سال بدهند جهت دبه و رياح و نفخ شكم و قبض و اكثر امراض صبيان مجرب است و اين دوا به دواى سوت و پودينه شهرت دارد ديگر قرنفل بچ خراسانى دارفلفل چوكهه مساوى سائيده حب به قدر موتهه بسته يك حب دادن نيز مجرب است ديگر از بياض والد مرحوم به جهت دبه طفل قرنفل نيم عدد نانخواه ده دانه بول سرخ يك نخود هوبير يك عدد باريك ساخته حب بسته بدهند ديگر گيرو پنج سرخ توتياى سبز شش سرخ در آب كهرل كرده حب به قدر دانه موتهه بسته يك حب به طفل بخورانند مجرب است ديگر مشك خالص زعفران جندبيدستر صبر سقوطرى هر يك دو سرخ سائيده به آب حب سازند به قدر دانه‌ى موتهه و يك حب در عرق باديان و يا عنب الثعلب حل كرده شير گرم نموده بنوشانند در سه روز بسه عمل به شود و معمول است ايضا مغز كربخوه يك عدد توتياى سبز خام يك سرخ باريك ساخته به قدر سرشف حب بندند و يكى بخورانند . و اگر احتياج شود بار ديگر دهند ديگر كميلا آهك توتياى سبز پوست هليله‌ى زرد پوست هليله كات سفيد مساوى باريك سائيده حبها سازند وقت حاجت با قدرى روغن زرد سائيده طلا سازند ديگر كميلا هشت ماشه حلتيت دو ماشه به قدر فلفل حبها سازند خوراك يك حب ديگر ايلوه سهاگه مرمكى مساوى سائيده به قدر موتهه حب بندند و يكى بدهند كه خيلى مفيد است ديگر مرمكى سرخ نيم ماشه قسط شيرين يك ماشه زيره‌ى سياه هشت دانه قرنفل مكيده و سائيده به قدر حاجت بدهند براى دبه از بياض والد مغفور منقول است . ايضا سونف اجواين نركجور با برنگ هلدى بچ جوشانيده بدهند و هلدى صرف سائيده دادن نيز مفيد است . ديگر در بقائى نوشته كه چوك مرچ هليله نسوت برابر كوفته بيخته به آب حب‌هاى خرد بسته در شير حل كرده به حسب سن و سال اطفال وجور نمايند كه سوء تنفس اطفال صغار را كه به عرف اين ديار آن را دبه مىنامند نافع و مجربست ديگر وجور خراطين خشك به آب سائيده يك قطره نيز بسيار فائده دارد ديگر بستن برگ بكائن نيم گرم بر شكم طفل بعد چرب كردن شكم به روغن بيدانجير هم نافع است ديگر صمغ عربى يك توله صبر سقوطرى نيم توله كوفته بيخته به آب گهيكوار حل نموده ضماد نمايند حب كه براى پهلو زدن كودكان مجرب و مخترع حكيم فرزند على خان است صبر سقوطرى نه ماشه زنجبيل دانه هيل هر يك شش ماشه زعفران قرنفل فلفل سياه هر يك سه ماشه كوفته بيخته به عرق باديان سرشته حبها بندند برابر ماش و نخود براى طفل يك ساله برابر ماش و زائد را برابر نخود بدهند ديگر آب برگ كريله سبز برآرند و مروق نمايند و نمك سانبهر به قدر ماش