محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

153

اكسير اعظم ( فارسى )

اكنون نسخه چند براى سرفه نزلى مع عوارض ديگر قلمى ميگردد مثلا براى سعال كه با تپ و درد سينه باشد سپستان خطمى خبازى بهدانه اصل السوس به عرق عنب العثلب جوشانيده شربت خاكشى داخل كرده دهند و يا بهدانه سه ماشه سپستان نه دانه تخم خطمى شش ماشه نبات توله بطور قوه بنوشند . و اگر با ضعف قلب بود گل خطمى عناب گاو زبان بهدانه جوشانيده نبات خاكشى و آخر روز دواء المسك معتدل عرق عنب الثعلب . و اگر با ضعف دماغ بود گاو زبان گل بنفشه جوشانيده نبات داخل كرده توورمى چهار ماشه پاشيده . و اگر با تهيج چهره باشد گل بنفشه اسطوخودوس بهدانه جوشانيده نبات . و اگر با صلابت معده باشد اول عناب پنج دانه گل سرخ گل نيلوفر هر يك چهار ماشه بهدانه سه ماشه به عرق شاهتره ده توله جوشانيده شيره كاهو شش ماشه روز دوم شيره خيارين شش ماشه شربت نيلوفر ده توله روز سوم دياقوذا يك توله بعده اصل السوس چهار ماشه زوفاى خشك سه ماشه افزايند بعد از آن اصل السوس خطمى خبازى جوشانيده شيره مغز تخم هندوانه شش ماشه و يا قوزاتوله دهند چهارم روز شاهتره شش ماشه زهر مهره يك ماشه برعايت نفث الدم افزايند . و اگر با قبض و تپ باشد عناب گل بنفشه اصل السوس جوشانيده شيره خيارين شربت بنفشه خاكشى دوم روز شيره مغز تخم كدو سوم روز ترنجبين به جاى شربت به جهت تليين طبع دهند . و اگر با تپ نباشد پرسياوشان چهار ماشه مويز منقى دو توله عرق شاهتره ده توله در نسخه اول افزاينده دوم روز گاو زبان و به جهت آخر روز گاو زبان سبوس گندم شش ماشه سپستان پانزده دانه شربت و يا قوذاتوا بطور قهوه نيم‌گرم بدهند . و اگر باسهال و تپ به سبب هزال بمثابه دق باشد كافور صمغ عربى نشاسته كتيرا اصل السوس مغز بهدانه كوفته بيخته بدواء المسك پارد سرشته با شيرجات مناسبع دهند و كذا در سرفه كهنه و تپ و ضعف و لاغرى و كم غذايى شيره اصل السوس شيره كاهو شيره خيارين عرق عنب الثعلب شربت بزورى بارد خاكشى دهند روز دوم قرص طباشير ملين سوده تناول نمايند بالايش دوا بنوشند روز سوم طباشير سه باشد صمغ عربى كتيرا و دو ماشه كافور يك سرخ سوده بخورند بعد از آن آب تربوز پنج توله شيره خيارين شيره خرفه هر يك شش ماشه شيره باديان چهار ماشه شربت بزورى بارد و توله از عرق كيسوژا عرق بيد تخم ريحان پاشيده افزايند . و اگر با خفقان حار و تپ باشد صمغ عربى يك ماشه سوده بآمله مربى يك عدد سرشته بخورند بالايش شيره خيارين شيره كاو هر يك شش ماشه شيره دانه هيل چهار ماشه عرق صندل پنج توله عرق كيورا سه توله خميره صندل خاكشى داخل كرده دهند روز دوم شيره اصل السوس چهار ماشه اسپغول شش ماشه پاشيده و افزايند . و اگر قدرى خون آمده بند شود و تنگى نفس عارض گردد بهدانه جوش داده شربت بنفشه داخل كرده دهند . و اگر با شستگى اعضا شد اصل السوس گاو زبان بهدانه جوشانيده شربت بنفشه داخل كرده دهند . و اگر با تپ و درد گلو باشد بهدانه سپستان خطمى خبازى جوش داده شربت بنفشه خاكشى دهند و غرغره از عنب الثعلب كوكنار كزمازج كشنيز عدس مسلم جوشانيده نمايند . و اگر از خوردن شيرينيها غيشان شود صمغ عربى كتيرا خطمى خبازى مغز بادام مقشر تخم كاهو مقشر تخم خشخاش هر يك سه ماشه كوفته بيخته به روغن بادام چرب كرده در لعاب بهدانه و لعاب اسپغول چهار ماشه حب سازند . و اگر در سرفه خون آيد پنير مايه خرگوش يك درم به آب بارد بدهند و يا بارتنگ سائيده دو درم به آب بارتنگ دهند و يا گل ارمنى يا گل مختوم به آب سرد يا آب بارتنگ بدهند و يا ماء الشعير بكندر و يا آب برنج مطبوخ بكندر دهند . و اگر كفايت نكند فصد كنند و اندك اندك خون به چند دفعه برآرند . و بدانند كه گاهى در سرفه نزلى مزمن جهت نضج نزكه حار طبيخ بطور قهوه مىدهند مثل عناب بهدانه تخم خطمى سپستان سبوس گندم جوشانيده نبات داخل كرده و گاهى اصل السوس عناب گاو زبان سپستان نبات جوشانيده و گاهى جو مقشر پرسياوشان به جاى عناب و گاو زبان مىكنند و يا بهدانه اصل السوس جو مقشر زوفاى خشك نبات جوشانيده بدهند و گاهى پوست خشخاش عوض جو مقشر ميكنند و يا گل بنفشه خطمى خبازى زوفاى خشك باويان نبات جوشانيده و يا بهدانه سه ماشه بنفشه خطمى هر يك چهار ماشه الايجى خرد سه ماشه سپستان پانزده دانه نبات دو توله جوشانيده بطور قهوه گرم بنوشند و يا گاو زبان اصل السوس هر يك چهار ماشه كاكراسينگى دو ماشه سبوس گندم چهار ماشه ابريشم مقرض بهدانه هر يك سه ماشه نبات جوشانيده شيره كاهو داخل كرده و گاهى در سرفه نزلى حاد هر گاهى كه ماده غليظ باشم تخم خطمى كتيرا بهدانه تخم خشخاش سفيد زوقاى خشك اصل السوس مويز منقى انجير زرد جو مقشر عناب سپستان جوشانيده خميره بنفشه ماليده صاف كرده ميدهند . و اگر روغن بادام دو درم بيفزايند بهتر باشد و يا بهدانه سه ماشه باقلا كوفته چهار ماشه سبوس گندم شش ماشه نبات يك توله جوشانيده بطور قوه بنوشند و غرغره عنب الثعلب