اصل السوس عدس مقشر كشنيز خشك كوكنار جوشانيده نمايند . ذكر بعض ادويهء مركبه كه در سرفه نزلى حار معمول مؤلف است . ترياق النزله لعوقى است كه در منع نزله و رفع سرفه‌ى نزلى و اسهال دماغى مجرب است اسطوخودوس دو نيم ورم گل گاو زبان حب الآس كشنيز خشك هر يك پنج درم تخم كاهو ده درم بزر البنج پوست خشخاش هر يك پانزده درم تخم خشخاش سفيد بست ورم شب در آب خيسانيده صبح بجوشانند پس صاف نموده قند سفيد يك‌صد و پنجاه ورم داخل كرده به قوام آرند پس گل سرخ كشنيز مقشر رب السوس نشاسته صمغ عربى كتيرا مركلى هر يك دو نيم ورم باريك سائيده در آن آميزند خوراك نيم مثقال حب نزله كه در سرفه نزلى و بيخوابى معمول است بزر البنج زعفران افيون تخم كاهو صمغ عربى اصل السوس مقشر كندر كتيراى مكى بهدانه مساوى به آب سوده جها مثل فلفل سياه سازند و وقت خواب دو سه حب فرو برند و هنگام شدت سرفه يك حسب در دهن دارند حب السعال به نسخه‌ى معمولى صمغ عربى كتير النشاسته اصل السوس مقشر هر واحد شش ماشه افيون خشخاش سفيد مغز بهدانه هر واحد چهار ماشه زعفران دو ماشه مغز بادام ده عدد و بلغاب بهدانه حب سازند بقور نخود يك حسب در دهان دارند . نوع ديگر كه همواره معمول است صمغ عربى نشاسته كتيرا هر يك سه ماشه مغز بهدانه مغز تخم كدو مغز تخم خيارين هر يك دو ماشه مغز بادام مقشر تخم خشخاش سفيد هر يك چهار ماشه نبات سفيد هفت ماشه كوفته بيخته به لعاب اسپغول جها سازند و گاهى رب السوس چهار ماشه شكر قيفال سه ماشه عوض مغز كدو و خيارين داخل كرده مىشود . و اگر سرفه‌ى بلغمى باشد مويز منقى چهار ماشه زعفران يك ماشه نيز افزايند دياقوذا مجرب و معمول در امراض صدر و ريه و سرفه و مانع انصباب نزله از سر به سوى اعضا خشخاش سفيد مع پوست شرط نازده و تخم سى عدد گل بنفشه گل نيلوفر گاو زبان هر يك سه مثقال اصل السوس مقشر پنج مثقال عناب سپستان هر يك ده دانه ادويه را نيم‌كوفته جوشانيده صاف نموده نبات سفيد سه وزن خواه بيست و پنج دام داخل كرده به قوام آرند شربت خشخاش كه جهت سرفه خشك و سل و منع نوازل مجرب تخم كاهو بزر البنج هر يك سى درم خشخاش سفيد و سياه هر يك صد درم اصل السوس دوازده درم در پانصد درم آب طبخ دهند تا به دو صد درم آيد صاف نموده لعاب اسپغول پنجاه ورم ترنجبين يا نبات صد درم داخل كرده بجوشانند و به قوام آرند لعوق شمعون كه در نزله و سرفه‌ى حار بى عديل و قبض ندارد و بلغم پخته به سهولت بر مىآرد و هميشه معمول كتيرا صمغ عربى نشاسته مغز تخم كدو مغز بادام هر يك دو توله قند سفيد نيم رطل ادويه سوده قند به قوام آورده آميزند . و اگر قند را در عرق بيدمشك حل كرده به قوام آرند بهترست . و اگر اصل السوس يك توله افزايند و يا مغز بهدانه نيز اضافه كنند قوى تر گردد خوراك يك توله لعوق خشخاش كه براى سرفه نزلى بىنظيرست اصل السوس پنج درم تخم خطمى به دانه هر يك هفت درم در دو صد و پنجاه درم آب شب تر كرده صبح بجوشانند تا به نصف رسد با صد و بيست درم قند سفيد به قوام آورند پس مغز بهدانه صمغ عربى هر يك سه درم كتيرا چهار درم خشخاش سفيد خشخاش سياه هر يك پنج درم نرم سوده بياميزند قدر شربت شش ماشه . اقوال بعض مهره : [ شيخ ] شيخ مىفرمايد كه اگر در اينجا ماده‌ى رقيقه باشد بد يا قوذات ساذجه و لعوقات خشخاشيه و لعابيه نضج دهند . و ايضا او گويد كه اگر در منع او احتياج به استعمال ضماد انجير افتد بر سر استعمال كنند و هر وقت و در شب خاصه حب نشاسته زير زبان نگاه دارند و به قوابض كه نه طعم آنها ترش و نه عفص باشد غرغره سازند دياقوذاى ساده بخورند . [ گيلانى و جرجانى و ايلاقى و مسيحى ] گيلانى و جرجانى و ايلاقى و مسيحى مىنويسد كه آنچه نزله را منع كند و تغليظ آن نمايند نوشيدن شربت خشخاش و غرغره به آن است و از آنچه وقت خواب بدان غرغره كنند آب مطبوخ گل سرخ و عدس مقشر و خزنوب شامى است . و اگر علامت غلبه‌ى دم يابند فصد كنند و خون به حسب قوت و زمان برآرند و تقليل غذا نمايند و شراب ترك كنند و از خواب بر قفا حذر نمايند و حقنه‌ى لين به عمل آرند و هنگام صبح و يا قوذا و چاشتگاه ماء الشعير كه با سپستان و عناب پخته باشند به شربت بنفشه يا شربت نيلوفر روغن بادام بر آن چكانيده بنوشند و وقت خواب لعاب اسپغول با شكر بياشامند و در نيمروز اين لعوق كتيرا كه كتيرا نيم جزو مغز بادام دو جزء سوده در جلاب آميزند بخورند . و اگر سرفه افراط كند اين حسب سعال نشاسته كتيرا رب السوس هر يك پنج درم افيون نيم درم در لعاب اسپغول يا بهدانه حب ساخته وقت شب در دهن دارند و تخم خشخاش مدقوق بمويز منقى نافع است و اين لعوق ابن ماسويه نيز مفيد تخم خشخاش است درم