صدغين بچسبانند و انزروت و زعفران بدان مخلوط سازند و گاهى بر آن قطع اسرب نهاده بعصابه مىبندند تا ضربان موجب وجع نكند و ايضا چوب مىبندند . و اما داغ قوى براى اين سه بر وسط سر و دو بر صدغين و يك بالاى نقره نزد مؤخر سر است و بايد كه در هر حال از شراب اجتناب نمايند . مجوسى گويد كه هرگاه صداع از فضول بلغمى محتقن در معده باشد امر بقى از ترب مقطع منقوع در سكنجبين عسلى به آب شبت و نمك جريش يا بماهى شور نمايند و صاحب او را از شربت آب يك ساعت منع كنند و بعد از آن سكنجبين به آب مطبوخ ترب و شبت بنوشانند و يا ادويه مقبه به مثل دوا بدهند تخم ترب و تخم شبت و تخم جرجير مساوى باريك سائيده به عسل سرشته به آب گرم بمالند باندكى نمك و بنوشند پر مرغ مبلول در روغن كنجد يا زيت يا بانگشت تحريك قى نمايند . و در تنقيه معده كوشش كنند و بعد تنقيه آن ماء العسل يا شراب آن به آب سرد يا اندك شراب ريحانى ممزوج به آب بنوشانند بعد از آنكه باندكى از آن مضمضه كرده باشند و حب معروف بحب قوقيا و حب ايارج نافع صداع است . و اگر هر روز اطريفل صفير دو درم با نيم مثقال ايارج فيقرا سرشته بخورند نفع دهد و ايارج مخمر به عسل نيز نافع بود چون هر روز دو مثقال از آن سه روز متواتر بخورند تنقيه معده از بلغم راسخ كند و هليله مربى نافع است و چون حب صبر هر روز بسه شب وقت خواب يك مثقال به آب گرم بخورند . و ايضا چون حب ذهب دو درم و نيم به آب گرم بخورند تنقيه معده از بلغم كند پس اگر صداع ساكن نشود و مزمن گردد ايارج اركاغانيس و طبيخ افتيمون و نمك دهند . و اين صفت حب ايارج نافع اين صداع منقى معده از بلغم است تربد سفيد خراشيده دو درم ايارج فيقرا سه درم پوست هليله كابلى دو درم نمك هندى مثل اين شحم حنظل يك درم تخم كرفس نيم درم همه را باريك سائيده به آب حبها سازند شربتى از دو درم و نيم تا سه درم . و اين حب صبر نافع بلغم راسخ در معده است هليله كابلى و تربد سفيد خراشيده هر واحد پنج درم گل سرخ چهار درم مصطكى دو درم صبر ده درم باريك سائيده حبها سازند و يك مثقال وقت خواب بخورند و اين نقوع صبر نافع صداع حادث از بلغم راسخ در معده است بيخ كرفس بيخ باديان هر واحد هفت درم مصطكى و سنبل الطيب و تخم كرفس و باديان و انيسون هر واحد دو درم اسارون و حب بلسان هر واحد سه درم سليخه و عود بلسان و گل سرخ هر واحد چهار درم عاقرقرحا يك درم افسنتين پنج درم همه را در شش رطل آب به آتش ملائم بپزند تا به نصف آيد در ظرف آبگينه بآفتاب سه روز بدارند و هر روز چهار اوقيه با يك صبر بنوشند . و اين نقوع صبر ديگر است افسنتين رومى پنج درم اسارون سه درم مصطكى و سنبل الطيب و عاقرقرحا هر واحد يك درم و نيم هليله كابلى چهار درم حنظل دو عدد و تخم كرفس و باديان هر واحد سه درم چهار رطل آب گرم بر آن انداخته در روز بآفتاب و در شب به جاى گرم بدارند و هر روز چهل درم با يك مثقال صبر و يك درم روغن بادام بنوشند و غذا بر آن شورباى اسفيدباج گوشت نر صغير باشد و لحم نخورند يا كبوتر بچه بنخوداب و مانند آن و بر آن شراب ريحانى ممزوج بنوشند . و تضميد معده ايشان باضمده مسنحنه ملطفه كنند تا منع تولد بلغم كند مثل اين ضماد بگيرند سك و رامك و لادن و عود خام هر واحد سه درم گل سرخ چهار درم سنبل الطيب مصطكى هر واحد دو درم مشك يك دانگ همه را باريك سوده در آب نمام و يا آب مرزنجوش سرشته بر معده در حالت خلو ضماد سازند و بفلفل و كندش و صبر و زيره و شونيز عطسه آورند و آب چقندر و آب مرزنجوش و آب پودينه در بينى چكانند . جرجانى و ايلاقى مىنويسند كه اول به مطبوخ شبت و لوبيا سرخ و تخم ترب و عسل قى بايد كرد و از پس آن اندكى گلقند و انيسون و زيره و مصطكى و مانند آن بخورند . و اگر روز ديگر ايارج فقيرا به عسل سرشته سه درم يا سه مثقال بدهند صواب باشد و آن را كه صداع پيوسته باشد صبح نقوع صبر دهند به اين نسخه : سعد سنبل افسنتين فقاح اذخر كرفس باديان نانخواه زيره هر يك مشتى همه را بپزند چنان كه آب سرخ شود و قوت ادويه گيرد و صاف كرده و بر مقدار نيم من از اين آب ده درم صبر انداخته در شيشه كرده بآفتاب تا سه روز نهند و هر ساعت شيشه را بجنبانند و سه روز بامداد ده درم از اين آب صاف كرده سه درم روغن بيد انجير با روغن بادام تلخ انداخته بدهند . و اضمده و اطليه كه در صداع بلغمى مذكور شد همه موافق بود و آن را كه بدين تدابير صداع زائل نشود داغ كردن صواب باشد بر ميان سر و بر هر دو صدغ و يكى بر پس سر بالاى مغاك پس گردن و طعام و شراب نيز همان نوع بايد كرد كه در همانجا مذكور شد و خرماى قسب و زيتون بعد طعام خوردن موافق باشد . ابن الياس گويد كه شبت سه درم تخم خرپزه سه درم در آب خوب جوشانيده صاف كنند و در آن نمك طعام سه درم عسل بيست درم حل كرده بنوشند و بريشه ملوث به روغن كنجد قى كنند و يا لوبياى سرخ و تخم چقندر و تخم سرمق و پودينه بستانى و نمك طعام هر واحد سه درم جوشانيده بنوشند و قى كنند بعد خوردن ترب يا نخودآب يا ماهى شور يا اكارع مطبوخ نمكين و تقويت رأس به بخورات خوشبو موافق مثل ند و عنبر و مشك نمايند و غذا مزوره نخوداب بصعتر . و اگر به قى ساكن نشود و اين حقنه حاد به عمل آرند بگيرند سنا پنج درم