ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
86
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
اين معنى اغلب از طرف شاعران در اشعارشان به كار برده شده است . آرد فقط و فقط در نان پختن مصرف دارد و در هيچ غذاى ديگر آن را به كار نمىبرند . از انواع گوشت ، ايرانى فقط گوشت گوسفند ، بره و مرغ را مىخورد و مراد او از لفظ گوشت اغلب همينهاست و بس . اقسام ديگر گوشت مانند گوشت گاو و گاوميش به علت تغذيهء غير كافى و نادرست دام سفت و خشك مىشود و فقط طبقات فقير در فصل زمستان به آن رو مىآورند . اغلب شاه به من مىگفت نمىفهمد مردم درحالىكه به اندازهء كافى گوسفند و بره و مرغ هست چطور مىتوانند گوشت ديگرى بخورند و از سرنوشت غمبار اروپائيان كه ناچارند گوشت گاو بخورند در تأسف بود . در اين مقام بايد يادآور شد كه ايرانيها تصورات خاصى از قيمت خواربار در اروپا دارند و مبناى اين تصور باطل آن است كه نمايندگيهاى سياسى ايران براى آنكه بتوانند خرج سفرهء زيادترى به جيب بزنند چنين اخبارى را شايع مىكنند . مثلا روىهمرفته عموما چنين مىپندارند كه هر تخممرغ در فرانسه يك فرانك قيمت دارد ؛ بعد ضمن صحبت اين جمله را هم ادا مىكنند : « در ايران ارزانى است . » از گوشت مأكول شكار در حوالى پايتخت اينها يافته مىشود : 1 - گوسفند كوهى كه اغلب به صورت گله در پشتهء كوهستان البرز ديده مىشود . 2 - بز كوهى « 5 » با شاخهاى ستبر كه بيشتر در دماوند و كوههاى لاريجان وجود دارد و بايد دانست بز هم در شكارگاه جاجرود اندك نيست . 3 - آهو يا جيران به تعداد زياد در دشتهاى گسترده يافته مىشود كه مانند گوسفند از غذاى نمكدار خوشش مىآيد ؛ گوشت آهو خيلى مورد توجه نيست . 4 - مرال و گاو كوهى و شوكا كه فقط در جنگلهاى ساحل خزر ديده مىشود . 5 - خرگوش . 6 - گراز و خوك كه بندرت در دشت و بيشتر در جنگلهاى مازندران و باطلاقهاى شيراز زندگى مىكنند ؛ گوشت اين دو حيوان به علل شرعى و بهداشتى مصرف نمىشود . از طرف ديگر اين عقيدهء خرافى رواج دارد كه حضور يك گراز در اصطبل به زاد و ولد اسب كمك مىكند و به همين دليل در هر اصطبل بزرگ يك گراز نگاه مىدارند و اسبها پس از مدتى به اين حيوان علاقهمند مىشوند . كثرت شكار در بعضى مناطق به حدى است كه گوشت شكار ارزانتر از گوشت دام به فروش مىرسد . از شكارهاى پرنده ، بلدرچين و انواع كبك از قبيل تيهو ، قرهگوش و از آن گذشته مرغ باران « 6 » قابل ذكر است . گوشت دراج ، هوبره و بيش از همه كبك درى طرفدار دارد . انواع و اقسام اردك و مرغابى به تعداد زياد در بازار تهران عرضه مىشود . غاز كمتر است و گوشت آن كمتر خواهان دارد و در هيچ كجا آن را اهلى و تربيت نمىكنند . بوقلمون ، تازه در اين اواخر
--> ( 5 ) . Aegiceros Aegagros . ( 6 ) . به آلمانى Sandhuhn و به لاتينى Pterocles exustus . - م .