ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

51

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

آنجا پذيرائى مىكند و كارهاى روزانه را انجام مىدهد . تالار بسيار بلند و جادار است و به انواع تزئينات آراسته ، به نقاشيهاى ديوارى مزين و به فرشهاى گرانبها مفروش است . در دو طرف تالار پله‌هائى به يك صفهء كوچك منتهى مىشود كه از آنجا به داخل تالار مىتوان آمد . تالار ( الف ) مستطيلى است كه فضاى ( ب ) از آن بيرون آمده است . ديوار جلو ( دد ) از پنجره‌اى بزرگ تشكيل شده كه به آن « ارسى » مىگويند . در ساختن اين ارسى هنر و دقت بسيار به كار رفته ، قيمت آن اغلب بين 200 تا 300 تومان برآورد مىشود . قسمت فوقانى ارسى با مشبكى ظريف كه به قلاب‌دوزى خيلى شباهت دارد پر شده و به اشكال گوناگون هندسى ، ستاره ، كثير الاضلاع و طرحهاى سبد بافت از اصيل‌ترين انواع ممكن درآمده . هنرمند هم خود را مصروف آن مىدارد كه همواره نقوش جديدى اختراع كند تا هيچ‌گاه ارسى يك خانه به ارسى خانهء ديگر شبيه نباشد . در فاصله‌هاى اين طرحهاى سبد بافت شيشه‌هاى رنگى جوربه‌جور نصب مىكنند آن‌طور كه نگاهى عمومى و سراسرى به آن خاطرهء لوله‌هائى را كه در آن شيشهء رنگى و آئينه قرار داده‌اند « 6 » و با گرداندن آن نقوش مختلفى به چشم مىآيد ، در بيننده زنده مىكند . قسمت پائين ارسى با پنج تا هفت تختهء عمودى از هم جدا شده است كه در آن پنجره‌اى سنگين حركت مىكند و در آنجا نيز شيشه‌هاى رنگارنگ ولى ساده‌تر كار گذارده‌اند . اين ارسى بسيار پرخرج تأثير دل - انگيزى در بيننده مىگذارد ، اما به علت ارتفاع و همچنين ريزه‌كاريهائى كه در آن به كار رفته نمىتوان به سهولت آن را تميز نگاهداشت و شست ؛ ازين گذشته هرگز شاهد اين نبوده‌ام كه يك نفر ايرانى دستهايش را براى تنظيف اين ارسيها به كار بگيرد . در نتيجه پس از مدتى كوتاه تمام درزهاى اين پنجره از گرد و غبار مملو مىشود ، قطعات كوچك شيشه جدا مىشود و سرانجام باد بىهيچ رادعى صفيركشان به داخل تالار مىآيد . باوجود اين

--> ( 6 ) . Kaleidoscop