شراب تقريبا در هر شعر غنائى شعراى ايرانى ، از مدح عشق ، شراب و گل سخن رفته است و مع هذا عشق بدان معنى كه شعرا مىخواهند و مىستايند فوق العاده نادرى است ، شراب از نظر شرعى حرام است و باغ گل سواى گل سرخ در فصل بهار ، بندرت در ايران يافته مىشود ! منتها هرچند كه در دين اسلام نوشيدن شراب و به‌طور كلى تمام مشروبات تخمير شده بشدت تحريم شده است ، باز مقدار مصرف آن بخصوص بين نوكر بابها ، خانها ، حكام ، سربازان و حتى بعضى از كسان كه به غلط در جامهء روحانيتند اندك نيست . اما سكنهء روستاها فقط اسمى از شراب شنيده‌اند و اغلب در طول زندگيشان حتى لب به نوشيدنيهاى تخمير شده نزده‌اند . هرچند كه بعضى از گروندگان به اسلام با وجدان نه‌چندان ناراحتى اين منع شرب خمر را ناديده مىگيرند ولى با كمال دقت و وسواس نگران آنند كه مبادا قطره‌اى شراب به لباسشان يا فرششان بپاشد ، زيرا هرچه با شراب آلوده شود ، شرعا نجس محسوب مىشود و تا آن را نشويند و آب نكشند نبايد از آن استفاده كنند . از شرابهاى محصول داخل شراب سرخ مايل به قهوه‌اى شيراز ( خلار ) و پس از آن شرابهاى همدان و اصفهان ( نجف‌آباد ) در كشور مصرف دارد و به بغداد و هندوستان نيز صادر مىشود ؛ شرابهاى محصول ساير جاها از قبيل كرمان ، قزوين ، تبريز ، اورميه و غيره فقط مصارف محلى را تأمين مىكند . تنها يهوديان و ارمنيان حق انداختن شراب دارند ؛ پليس خريد و فروش شراب را به صورت پنهانى اجازه مىدهد ولى گاه و بيگاه آن را ممنوع مىكند : در آن صورت جريمه‌هاى كلان مىگيرند ، خمها را مىشكنند ، خانه‌ها و اموال فروشندگان را مىچاپند و آنها را از حوالى ارك مىرانند . چرخشت ( پرس ) مخصوص شراب وجود ندارد ؛ انگور را با پا لگدكوب مىكنند ، از اين پس آب انگور با قسمت اعظم پوست ، هسته و دم در خمره ( خمره جار ) ريخته مىشود و در جائى كه هواى معتدلى دارد براى تخمير به حال خود گذارده مىشود . در ماه فروردين مشروب آن‌قدر صاف شده است كه بتوان آن را بىآنكه ترش شود ، حمل و نقل كرد . اينكه علىرغم انگورهاى عالى و شيرين ، باز جنس شراب در اين مملكت روىهم‌رفته از حد متوسط تجاوز نمىكند ، به دليل همين طرز تهيهء ناقص است ؛ الكل شراب ايران چندان زياد است كه آدمى مىپندارد آن را با عرق مخلوط كرده‌اند ، مشروبى است قوى و سنگين كه فورا آدمى را مىگيرد ؛ فقط پس از صاف كردن به صورت مكرر و كامل ، مىتوان آن را براى مدتى نگاهداشت . هنگامى كه وزير به حضور شاه شكايت برد كه واردات شراب رو به افزايش است و از اين رهگذر مبلغ قابل ملاحظه‌اى پول از كشور خارج مىشود ؛ شاه شوخىكنان گفت : « اردشير عموى شكم‌چران مرا به مرز بفرستيد ، حتما نمىگذارد يك قطره از آنجا بگذرد ! » اما در عمل واردات شراب خارجى كه در بين آنها انواع مخلوط با عرق و گازدار از همه بيشتر مورد توجه