ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

319

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

امنيت عمومى در شهرها . تحصن و بست 3 انبار كالا . اعتبار مهر و احترام به آن . برات . دزدى از منازل و وسايلى براى تحصيل مجدد مال مسروقه . پليس امنيتى . كيفر دزدان . تحصن محدود و نامحدود . بست براى ارباب حوايج . حق پناه دادن مختص سفارتخانه‌هاى اروپائى . انبار كالا يا بارانداز در شهرها به كاروان‌سراهائى كه در بين راه براى توقف مسافران بنا شده است شباهت دارد ، و تنها تفاوتى كه در آنها ديده مىشود اين است كه براى آنها در و پنجره تعبيه كرده‌اند . اما اين انبارها ملك خصوصى اشخاص است كه هر حجرهء آن را با فضاى وسيع سرپوشيده‌اى كه در پشت آن قرار دارد در قبال اجارهء يك تا دو تومان در ماه به تجار يا صاحبان حرف ، اجاره مىدهند . قاعده بر اين است كه هر كاروانسرا به كالا و فراورده‌هاى صنعتى منطقه‌اى معين اختصاص دارد ، مثلا يزد ، كاشان و قس على هذا . شب هنگام اين باراندازها بسته و نگهبانان خصوصى بر آنها گماشته مىشوند . از اين گذشته در گوشهء خيابانها « گزمه » ها با سگهاى قوى هيكل در كمينند ؛ در هريك از قسمتهاى شهر هم « قراولخانه » اى تأسيس شده است كه نگهبانان نظامى در آن مستقرند . هركس پس از ساعت ده شب به خيابان برود بايد حتما فانوسى با خود داشته باشد و هرگاه مورد سؤال قرار گرفت وظيفه دارد مقصد خود را اعلام كند . در طول اقامت نه سالهء خود در تهران سه بار شنيدم كه با شكستن حرز ، مال مردم را دزديده‌اند ؛ در هر سه مورد پليس به كشف و دستگيرى دزدان توفيق يافت . هرگاه تاجرى به مسافرت برود ، هرچند اين سفر ماهها به طول انجامد ، تنها در مغازهء خود را مىبندد ، آن را قفل مىكند و مهر خود را بر روى نخى كه دور قفل پيچيده است مىزند . مال الاجارهء مدتى را كه در سفر است از پيش مىپردازد و ديگر مىتواند اطمينان داشته باشد كه هنگام بازگشت همه چيز را به همان صورت ، دست‌نخورده سر جاى خود خواهد يافت ، زيرا دست - نخوردگى مهر يكى از اصول اساسى آداب و رسوم شرقيهاست ؛ هرگاه كسى مهرى را جعل كند يا مهر و مومى را بشكند با قطع شدن دست خود كيفر مىبيند . مهر همه جا به‌جاى امضا كه مرسوم نيست به كار مىرود و آن را با استفاده از نوعى جوهر به زير اسناد مىزنند و بدين طريق به اسناد قوت