مسافرت به ايران و در داخل آن 2 خصوصيت جاده‌ها . كمبود جادهء شوسه . پلها . مشكل ارتباطات و نتايج آن . كاروانسرا . انواع و اقسام حمل و نقل . ارسال محمولات پست با پيك . مهمترين جاده‌هاى كاروان‌رو . جاده‌هاى مسافرتى بين آلمان و ايران . قواعدى براى حفظ سلامت مسافران . امنيت مسافرت با كاروانها . مناطق ناامن . دستورهائى براى حفظ مسافران . ناامنيهاى موقت . خوى غارتگرى سربازان . در كمتر كشورى است كه طبيعت تا اين اندازه براى جاده‌سازى مساعد باشد . جلگهء وسيع گسترده ، زمين محكم كه تقريبا به زيرسازى نيازى ندارد ، كمى باران و ساير نزولات آسمانى ، فقدان كامل رودهاى بزرگ و عريض ، وجود معادن سرشار آهن و ذغال‌سنگ ، اسبها و استرهاى بسيار خوب خلاصه همه و همه چيز كار جاده‌سازى را به هر صورت تسهيل مىكند . با وجود همهء اينها در سراسر ايران هيچ جادهء شوسه‌اى وجود ندارد . از همان جاده‌هاى كاروان‌روئى كه هزاران سال پيش وجود داشته عبور مىكنند ، از تپه‌ها و ماهورها ، از كنار نهرهاى پرشيب ، از ميان تنگه‌ها و آبروها مىگذرند ؛ درحالىكه حتى المقدور خط مستقيم را دنبال مىكنند . چند سال پيش بنا به اصرار بسيار آقاى تگوبورسكى « 1 » ، قنسول روس در رشت جادهء كوتاهى از ايستگاه امامزاده هاشم در كنار سفيدرود ساخته شد كه از وسط جنگلهاى گيلان مىگذشت و به رشت مىرسيد . كف جادهء قديم چنان كنده و فرسوده شده بود كه در فصل باران رساندن و حمل كالاهاى روسى از انزلى به تهران غير ممكن بود . در اين موضع جنگل را بريدند ، آبروهائى ايجاد كردند و با ذغال چوب زيرسازى نمودند و با ريگ رودخانه روى آن را پوشاندند . از رشت تا ترعهء پيربازار « 2 » نيز همچنان جاده به طول يك ميل از ميان باتلاق و جنگل انبوه ادامه دارد . خود ترعه چنان باريك و كم عمق است كه در آن دو قايق متوسط به سختى از كنار يكديگر مىگذرند و از اين گذشته اين ترعه در اثر شاخهء درختانى كه از كناره به داخل آن

--> ( 1 ) . Tegoborsky ( 2 ) . اين ترعه كه حدود يك ميل طول دارد به مرداب ختم مىشود .